Etymologia wybranych nazw dziko rosnących roślin zielnych o przeznaczeniu leczniczym występujących w Polsce

Polskie nazewnictwo botaniczne jest niezwykle różnorodnym zbiorem, który pokazuje, w jaki sposób człowiek interpretuje otaczającą go rzeczywistość. W nazwach została zapisana dawna kulturowość oraz wartościowanie świata, które najpełniej ujawniają się w warstwie semantycznej słownictwa. Niniejsza praca stanowi próbę rekonstrukcji językowego obrazu świata dziko rosnących roślin zielnych o przeznaczeniu leczniczym. W tym celu przeprowadzono analizę etymologiczną polskich nazw, a następnie zaklasyfikowano je do poszczególnych kategorii semantycznych opartych na wyglądzie, zastosowaniu oraz właściwościach roślin. Pozwoliło to na prześledzenie najistotniejszych z antropocentrycznego punktu widzenia cech roślin, które motywowały powstanie ich nazw, a także wykazanie tendencji nazewniczych charakterystycznych dla polskiej nomenklatury botanicznej. Polskie nazwy roślin ukazano na tle ich łacińskich odpowiedników z uwagi na wtórną zależność polskiego nazewnictwa od uniwersalnej w świecie nauki łaciny. Zbadano etymologię nazw łacińskich i porównano fitonimy w obydwu językach, co pozwoliło na wykazanie stopnia zależności rodzimego nazewnictwa od języka łacińskiego.

Polish botanical nomenclature is an exceptionally diverse group of names that reflects how people interpret the world around them. The names show traces of traditional culture and value systems, which can be fully uncovered through the semantics of the vocabulary. This paper is an attempt to reconstruct the linguistic worldview of wild herbaceous plants with medicinal properties. To achieve this, I conducted an etymological analysis of Polish names and classified them into semantic categories based on the plants' appearance, practical uses, and other properties, such as magical or medicinal ones. It allowed me to trace the most important features from an anthropocentric perspective that motivated their names, as well as to identify naming tendencies specific to Polish botanical nomenclature. Polish plant names are presented alongside their Latin equivalents due to Polish phytonyms' secondary dependence on Latin, which is known to be universal in scientific contexts. The etymology of the Latin names was examined, and the plant names in both languages were compared to identify how dependent Polish nomenclature is, in fact, on Latin.