Upcykling w branży mody jako wyzwanie dla ochrony znaków towarowych

W związku z zaistnieniem w branży mody techniki przetwórstwa odpadów zwanej upcyklingiem, powstało zagrożenie naruszania praw wyłącznych wynikających ze znaków towarowych przez twórców stosujących tę technikę. Upcykling, w którym substratem dla stworzenia nowych produktów są produkty modowe, na które niegdyś uprawniony naniósł swój znak towarowy będzie stanowił prima facie naruszenie prawa do znaku towarowego. Dzisiaj, gdy kryzys ekologiczny wybrzmiewa głośniej niż kiedykolwiek, a Unia Europejska pochyla się nad procesem przejścia do cyrkularnego modelu gospodarczego, istotne jest umożliwienie podejmowania przez przedsiębiorców działań sprzyjających takiej transformacji. Do takich działań niewątpliwie należy upcykling, jednak przy zastosowaniu zasad i mechanizmów funkcjonujących w prawie znaków towarowych oraz interpretacji pojęć z tego zakresu dokonywanych przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, legitymizacja takiego wkroczenia w cudze prawo wyłączne jest niemal niemożliwa. W tej sytuacji upcykling staje się wyzwaniem dla prawa znaków towarowych, gdyż z jednej strony owszem, spełnia przesłanki naruszenia, z drugiej natomiast, pod pewnymi warunkami jego stosowania, jest również techniką wartościową dla kondycji środowiska naturalnego oraz dla niwelowania fatalnego oddziaływania jakie sektor modowy na nie wywiera. Wobec wskazanych okoliczności, powstaje konieczność weryfikacji mechanizmów legitymizacji wkroczenia w cudze prawo wyłączne do znaku towarowego w poszukiwaniu linii obrony dla twórców upcyklingu. W niniejszej pracy omówione zostaną zagadnienia niezbędne dla przeprowadzenia takiej weryfikacji, wyzwania na jakie upcykling wystawia pojęcia z zakresu ochrony znaków towarowych oraz proponowane strategie, które mogłyby wyzwolić twórcę stosującego upcykling przy wykorzystaniu towarów oznaczonych znakiem towarowym spod zarzutu naruszenia cudzego prawa wyłącznego, gdyby Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej otworzył interpretację pojęć z zakresu prawa znaków towarowych na aspekt prośrodowiskowy.

With the emergence in the fashion industry of a waste processing technique known as upcycling, there is a risk that designers using this technique may infringe upon the exclusive rights arising from trademarks. Upcycling, in which fashion products on which the trademark owner once affixed their trademark serve as the substrate for creating new products, will constitute a prima facie infringement of trademark rights. Today, as the environmental crisis is more pressing than ever and the European Union is focusing on the transition to a circular economic model, it is essential to enable entrepreneurs to take actions that support such a transformation. Upcycling undoubtedly falls within such actions; however, given the application of the principles and mechanisms of trademark law and the Court of Justice of the European Union’s interpretation of relevant concepts, legitimizing such an encroachment on another’s exclusive right is nearly impossible. In this situation, upcycling poses a challenge for trademark law, since, on the one hand, it does indeed meet the criteria for infringement, but on the other hand, under certain conditions of its application, it is also a valuable technique for improving the state of the environment and mitigating the devastating impact that the fashion industry has on it. Given these circumstances, there is a need to review the mechanisms justifying the infringement of another party’s exclusive trademark rights in order to identify lines of defense for upcycling creators. This paper will discuss the issues necessary to conduct such a review, the challenges that upcycling poses to concepts in the field of trademark protection, and proposed strategies that could exempt an upcycling creator using trademarked goods from the allegation of infringing another party’s exclusive rights, should the Court of Justice of the European Union open the interpretation of trademark law concepts to an environmental aspect.