Czy John Rawls wysadzałby rurociągi? O politycznym łamaniu prawa w erze kryzysu klimatycznego

Celem tekstu jest stworzenie teorii “obywatelskiej samoobrony”, określającej granice etycznie dopuszczalnego łamania prawa w celach politycznych w obliczu bierności rządów wobec kryzysu klimatycznego z perspektywy filozofii politycznej Johna Rawlsa (2001; 2009). Punktem wyjścia moich rozważań jest analiza klasycznych teorii motywowanego politycznie nieposłuszeństwa oraz wykazanie, dlaczego są one niewystarczające jako metoda oporu przeciwko polityce prowadzącej do nadmiernej emisji gazów cieplarnianych. Następnie, wykorzystując teorię wojny sprawiedliwej, proponuję pojęcie “obywatelskiej samoobrony”. Argumentuję za warunkową dopuszczalnością destrukcyjnego łamania prawa w społeczeństwach demokratycznych, gdy działanie takie służy obronie podstawowych praw człowieka, oraz wykazuję, dlaczego bierność rządów demokratycznych wobec kryzysu klimatycznego uprawnia obywateli do takiej formy protestu. W ostatniej części tekstu rozważam, jakie metody działania dopuszczalne są w ramach “obywatelskiej samoobrony”, a jakie stanowią jej przekroczenie. Celem tego tekstu jest wykazanie, że w obliczu zagrożeń powodowanych przez globalne ocieplenie dopuszczalne są metody protestu łamiące prawo w sposób destrukcyjny, a więc między innymi tytułowe wysadzanie rurociągów.

The aim of this paper is to develop a theory of “civil self-defense” that defines the limits of ethically acceptable political lawbreaking in response to government inaction on the climate crisis, from the perspective of John Rawls’ political philosophy (2001; 2009). The starting point for my considerations is an analysis of classical theories of politically motivated disobedience as well as a demonstration of why they are insufficient as a method of resistance against policies leading to excessive greenhouse gas emissions. Next, using the theory of just war, I propose the concept of “civil self-defense.” I argue for the conditional permissibility of destructive lawbreaking in democratic societies when such action serves to defend fundamental human rights, and I demonstrate why the passivity of democratic governments in the face of the climate crisis entitles citizens to this form of protest. In the last part of the paper, I consider which methods of action are permissible within the framework of “civil self-defense” and which constitute an abuse of it. The aim of this piece is to show that, in the face of the threats posed by global warming, methods of protest that break the law in a destructive manner are acceptable, including, among others, the blowing up of pipelines referred to in the title.