FOMO – afektywne i sytuacyjne uwarunkowania oraz korelaty zjawiska: znaczenie warunków on- vs off-line

Dynamiczny rozwój technologiczny związany z powszechnym dostępem do Internetu i mediów społecznościowych przyczynił się do rozpowszechnienia niepokojącego zjawiska – FOMO (ang. Fear of Missing Out), opisywanego jako lęk przed tym, że nie uczestniczymy w ważnych, satysfakcjonujących wydarzeniach, którego udziałem są inni. Celem niniejszej pracy było zbadanie źródła FOMO – refleksyjnej vs automatycznej natury oraz wpływu kontekstu on- i off-line doświadczania tego rodzaju lęku na jego nasilenie. Ponadto, badano wpływ kontekstu (online i off-line) na ocenę sytuacji zagrożenia odrzuceniem społecznym. Analizowano również preferencje dotyczące sposobów regulacji emocji w zależności od warunków – on- i off-line oraz nasilenia FOMO. W pracy postawiono następujące hipotezy oraz pytania badawcze: H1: Kontekst on-line i off-line różnicuje nasilenie FOMO. H2: Kontekst on-line i off-line różnicuje nasilenie automatyczności i refleksyjności. P3: Czy nasilenie FOMO koreluje z automatycznością i refleksyjnością? H4: Torowanie historią on-line i off-line będzie różnicowało wartościowanie sytuacji. P5: Czy nasilenie lęku FOMO będzie różnicowało wybierane strategie regulacji emocji? P6: Czy kontekst on-line i off-line będzie różnicował wybierane strategie regulacji emocji? Badanie miało charakter eksperymentalny i zostało przeprowadzone za pośrednictwem platformy Qualtrics. Osoby badane w losowy sposób otrzymywały jedną z dwóch wersji kwestionariusza, który różnił się przedstawioną historią opisującą doświadczenie lęku FOMO – w kontekście on-line i off-line. W badaniu wzięło udział 124 osób (88 kobiet, 33 mężczyzn, 3 osoby nie określiły płci) w wieku od 18 do 25 lat (M = 22,14; SD = 2,19). Analizy jednoczynnikowej wariancji oraz korelacji wykazały istotne statystycznie różnice 4 z 6 postawionych hipotez i pytań badawczych: H2, P3, H4, P5. Hipoteza H2 została 3 częściowo potwierdzona – automatyczność reakcji była istotnie wyższa w przypadku kontekstu on-line, niż off-line, natomiast przy refleksyjności nie odnotowano istotnych różnic wpływu warunków. Wyniki analizy pytania badawczego P3 wykazały istnienie umiarkowanej pozytywnej korelacji automatyczności z nasileniem FOMO, co oznacza, że im wyższe nasilenie FOMO, tym bardziej lęk miał automatyczny charakter, oraz słabej negatywnej korelacji refleksyjności z nasileniem FOMO – im niższe było nasilenie FOMO, tym bardziej miało refleksyjny charakter. Analiza hipotezy H4 została potwierdzona w przypadku dwóch wymiarów oceny: ,,budząca zawód/ nie budząca zawodu” oraz ,,smutna/ wesoła”. Bardziej negatywną ocenę przypisywano historii osadzonej w kontekście off-line. Analiza pytania badawczego P5 wykazała słabą pozytywną korelację ruminacji i tłumienia z nasileniem FOMO – im lęk był wyższy, tym częściej preferowanymi strategiami była ruminacja i tłumienie. W przypadku akceptacji zauważono słabą negatywną korelację – im wyższy było FOMO, tym rzadziej wybierano akceptację w celu poradzenia sobie z powstałą emocją.

The dynamic technological development associated with widespread access to the Internet and social media has contributed to the proliferation of a concerning phenomenon—FOMO (Fear of Missing Out), defined as the anxiety that others are having rewarding or meaningful experiences without us. The aim of this study was to investigate the origins of FOMO – whether it has a reflective or automatic nature – and to examine the influence of the online vs offline context of experiencing this type of fear on its intensity. Additionally, the study explored the impact of context (online and offline) on the evaluation of situations involving the threat of social rejection. Preferences for emotion regulation strategies were also analysed, depending on the conditions (online vs offline) and the intensity of FOMO. The following hypotheses and research questions were posed in the study: H1: Online and offline contexts differentiate the intensity of FOMO. H2: Online and offline contexts differentiate the intensity of automatic and reflective responses. RQ3: Does the intensity of FOMO correlate with automaticity and reflectiveness? H4: Priming with an online or offline story will affect the evaluation of the situation. RQ5: Does the intensity of FOMO influence the choice of emotion regulation strategies? RQ6: Do online and offline contexts differentiate the choice of emotion regulation strategies? The study had an experimental design and was conducted via the Qualtrics platform. Participants were randomly assigned one of two versions of a questionnaire that differed in the scenario presented – an experience of FOMO described in either an online or offline context. The study included 124 participants (88 women, 33 men, and 3 individuals who did not specify their gender), aged between 18 and 25 years (M = 22.14; SD = 2.19). One-way ANOVA and correlation analyses revealed statistically significant differences for 4 out of the 6 hypotheses and research questions: H2, RQ3, H4, and RQ5. Hypothesis H2 was partially confirmed—automatic responses were significantly higher in the online context compared to the offline context, while no significant differences were found for reflective responses across contexts. Results for RQ3 indicated a moderate positive correlation between automaticity and FOMO intensity, meaning that higher FOMO was associated with a more automatic nature of the anxiety, and a weak negative correlation between reflectiveness and FOMO intensity – lower FOMO levels were associated with a more reflective nature. Hypothesis H4 was confirmed for two dimensions of evaluation: “disappointing/not disappointing” and “sad/happy.” The offline context scenario received a more negative evaluation. For RQ5, a weak positive correlation was found between FOMO intensity and the use of rumination and suppression strategies – higher FOMO was associated with more frequent use of these strategies. A weak negative correlation was observed for acceptance – higher FOMO was associated with less frequent use of acceptance as a strategy for coping with the emotion.