Wpływ rodzaju bodźca zakotwiczającego oraz warunków przetwarzania informacji na siłę efektu zakotwiczenia w kontekście wyceny innowacyjnych produktów

Celem niniejszej pracy była analiza czynników wpływających na efekt zakotwiczenia w wycenach. Praca koncentrowała się na badaniu siły efektu w zależności od rodzaju kotwicy i warunków przetwarzania informacji. W tym celu opracowano kwestionariusz wyceny nowoczesnych urządzeń RTV/AGD, zastosowano eksperymentalne manipulacje (różne rodzaje sugestii liczbowych, stosowanie ograniczenia czasowego i ostrzeżenia o kotwicach w kwestionariuszu) oraz przeprowadzono analizę statystyczną przy użyciu porównań średnich, analizy wariancji ANOVA, a także regresji liniowej dla próby 424 Polek i Polaków. Wyniki potwierdziły obecność efektu zakotwiczenia w kontekście wyceny produktów: uczestnicy eksponowani na sugestie liczbowe średnio szacowali ceny wyżej niż grupa kontrolna. Istotny dla występowania różnic między grupami doświadczającymi sugestii liczbowych okazał się rodzaj kotwicy. Sugestie relewantne, będące cenami, wywoływały efekt, natomiast kotwice irrelewantne nie miały znaczącego wpływu na wyceny, co różni się od wniosków większości wcześniejszych badań. Dodatkowo, kontekst społeczny kotwicy sugerowany przez opisanie jej jako średnią wycenę innych respondentów mógł wzmacniać efekt zakotwiczenia w porównaniu do fikcyjnych cen sklepowych. Obecność ostrzeżenia o zakotwiczeniu i sugestiach w kwestionariuszu oraz ograniczenia czasowe nie wpłynęły na siłę efektu. Analiza zmiennych indywidualnych wykazała, że wiek negatywnie korelował z podatnością na zakotwiczenie, natomiast płeć i kompetencje eksperckie nie były istotnymi moderatorami. Badanie zawiera liczne ograniczenia, zwłaszcza związane z uzyskaną próbą badawczą i zastosowaną metodyką badania online, co powoduje, że osiągnięte wyniki należy interpretować z ostrożnością. Mimo tych ograniczeń, praca zdaje się dość jednoznacznie potwierdzać działanie efektu zakotwiczenia w wycenach i wskazała, że jego intensywność może zależeć od rodzaju i kontekstu kotwicy. Wyniki podkreślają złożoność zjawiska oraz potrzebę dalszych badań, zwłaszcza dotyczących wpływu kotwic irrelewantnych, warunków przetwarzania informacji i indywidualnych czynników moderujących.

The aim of this study was to analyze the factors influencing the anchoring effect in valuations. The work focused on examining the strength of the effect depending on the type of anchor and the conditions of information processing. For this purpose, a questionnaire was developed for the valuation of modern household electronics and appliances, experimental manipulations were applied (different types of numerical suggestions, the use of time constraints, and anchoring warnings in the questionnaire), and statistical analyses were conducted using mean comparisons, ANOVA, and linear regression on a sample of 424 Polish men and women.

The results confirmed the presence of the anchoring effect in the context of product valuation: participants exposed to numerical suggestions, on average, estimated prices higher than the control group. The type of anchor proved to be significant for the occurrence of differences between groups exposed to numerical suggestions. Relevant suggestions, being prices, produced the effect, whereas irrelevant anchors had no significant impact on valuations, which differs from the conclusions of most previous studies. Additionally, the social context of the anchor (suggested by describing it as the average valuation of other respondent) may have strengthened the anchoring effect compared to fictitious store prices. The presence of a warning about anchoring and suggestions in the questionnaire, as well as time constraints, did not influence the strength of the effect.

The analysis of individual variables showed that age negatively correlated with susceptibility to anchoring, while gender and expert competence were not significant moderators. The study contains several limitations, particularly related to the obtained sample and the applied online research methodology, which means that the achieved results should be interpreted with caution. Despite these limitations, the work appears to fairly clearly confirm the operation of the anchoring effect in valuations and indicated that its intensity may depend on the type and context of the anchor. The results highlight the complexity of the phenomenon and the need for further research, especially regarding the impact of irrelevant anchors, information processing conditions, and individual moderating factors.