Budżet obywatelski jako forma aktywności lokalnej na przykładzie dzielnicy Bielany w Warszawie

Przedmiotem analizy jest budżet obywatelski w Dzielnicy Bielany m.st. Warszawy, która stanowi wewnętrznie zróżnicowaną część miasta, obejmującą obszary o odmiennym charakterze lokalnym. Zróżnicowanie to może przekładać się zarówno potrzeby zgłaszane przez mieszkańców ujawnione w charakterze projektów wybieranych do realizacji. Na przestrzeni kolejnych edycji zmieniały się zasady funkcjonowania budżetu obywatelskiego, co umożliwia obserwację aktywności mieszkańców i wpływu zmian na mechanizm. Praca bada, w jaki sposób budżet obywatelski funkcjonował w wybranych latach na Bielanach jako forma aktywności lokalnej. Analizie poddane zostaną zasady organizacji kolejnych edycji, liczba oraz tematyka zgłaszanych projektów, frekwencja w głosowaniu. Praca próbuje odpowiedzieć na pytania, w jaki sposób zmiany zasad realizacji Budżetu Obywatelskiego w Warszawie znajdowały odzwierciedlenie na poziomie Bielan. Budżet partycypacyjny będzie opisany w kontekście potencjału kapitału społecznego. Współczesna praktyka na Bielanach zostaje osadzona w szerszym kontekście źródłowej realizacji budżetu partycypacyjnego z miasta Porto Alegre z końca lat osiemdziesiątych XX wieku. Szczegółowemu porównaniu poddane są trzy edycje budżetu obywatelskiego na Bielanach, czyli na lata 2015, 2020 i 2026. Ich wybór pozwala uchwycić istotne momenty rozwoju mechanizmu. Edycja na rok 2015 to jego początkowy kształt, edycja na rok 2020 opisuje funkcjonowanie Budżetu Obywatelskiego po zmianach wynikających z nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym, a edycja na rok 2026 przedstawia współczesne działanie procedury. Budżet Obywatelski na Bielanach przekształcił się z nowego, stosunkowo eksperymentalnego mechanizmu w rozbudowaną procedurę dysponującą znacznie większymi środkami i wsparciem dla mieszkańców, wciąż pozostając przestrzenią, w której mieszkańcy mogą wskazywać pożądane kierunki zmian w swoim otoczeniu. W przeanalizowanych rocznikach w Dzielnicy Bielany miasta stołecznego Warszawy widać przede wszystkim wzrost skali mechanizmu. Mówi o tym ilość zgłoszonych projektów, która między pierwszą edycją, a dwunastą wzrosła o 58 projektów i liczby przedsięwzięć, które zostały wybrane do realizacji, na początku było ich zaledwie 9, a w ostatniej analizowanej edycji 41. Tłem dla tych zmian były zmiany w zasadach które powodowały zwiększenie środków przeznaczonych na budżet obywatelski. Praca przedstawia wyniki analizy i przeglądu danych ilościowych i jakościowych opisujących jakie projekty były zgłaszane oraz wybierane podczas trzech opisywanych edycji i podejmuje się próby odpowiedzenia na pytanie, jakiego charakteru projekty dominowały w kolejnych rocznikach, jakie kategorie projektów się powtarzały, a które stanowiły marginalny odsetek. Na podstawie tego porównania praca ilustruje jak zmieniały się potrzeby artykułowane przez mieszkańców Dzielnicy oraz w jaki sposób wykorzystywali oni ten mechanizm do realizacji swoich lokalnych potrzeb.

The subject of this analysis is the participatory budget in the Bielany District of Warsaw, an internally diverse part of the city encompassing areas of distinct local character. This diversity can be reflected in the needs expressed by residents, as revealed by the nature of the projects selected for implementation. The principles of participatory budgeting have evolved over the course of subsequent editions, allowing for the observation of resident activity and the impact of these changes on the mechanism. The paper examines how the participatory budget operated in selected years in Bielany as a form of local activism. The analysis will address the principles of organizing subsequent editions, the number and topics of submitted projects, and voter turnout. The paper attempts to address the question of how changes in the principles of Participatory Budget implementation in Warsaw were reflected at the Bielany level. Participatory budgeting will be described in the context of the potential of social capital. Contemporary practice in Bielany is placed within the broader context of the original implementation of participatory budgeting in the city of Porto Alegre in the late 1980s. Three editions of the Bielany Participatory Budget are subjected to a detailed comparison: those for 2015, 2020, and 2026. Their selection allows us to capture significant moments in the mechanism's development. The 2015 edition represents its initial form, the 2020 edition describes the functioning of the Participatory Budget following the changes resulting from the amendment to the Local Government Act, and the 2026 edition presents the current operation of the procedure. The Bielany Participatory Budget has evolved from a new, relatively experimental mechanism into a comprehensive procedure with significantly greater resources and support for residents, while still remaining a space where residents can identify desired directions for change in their neighborhoods.

The analyzed years in the Bielany District of Warsaw primarily demonstrate the mechanism's growth in scale. This is reflected in the number of submitted projects, which increased by 58 between the first and twelfth editions, and the number of projects selected for implementation, from just nine at the beginning to 41 in the last edition analyzed. The background to these changes was changes in the rules that resulted in an increase in funds allocated to the participatory budget. The paper presents the results of an analysis and review of quantitative and qualitative data describing the projects submitted and selected during the three editions described. It attempts to answer the question of what type of projects dominated in subsequent years, which project categories were recurring, and which constituted a marginal percentage. Based on this comparison, the paper illustrates how the needs articulated by the District's residents have changed and how they have utilized this mechanism to meet their local needs.