Skład członictwa płciowego – wybrane neologizmy i neosemantyzmy określające anatomię miejsc intymnych w Słowniku płciowym Stanisława Kurkiewicza (próba rekonesansu).

Język stanowi nie tylko narzędzie komunikacji, lecz także środek opisu rzeczywistości. Szczególnie widoczne jest to w dziedzinach rozwijających się, w których potrzeba nazwania nowych zjawisk skutkuje intensywnymi procesami słowotwórczymi. Taką właśnie dziedziną była seksuologia przełomu XIX i XX wieku. Jednym z pierwszych polskich seksuologów był Stanisław Kurkiewicz – lekarz, pionier badań nad seksualnością, a zarazem twórca szeregu oryginalnych neologizmów, które usystematyzował w Słowniku płciowym. Jego językowa twórczość, choć niejednokrotnie kontrowersyjna, była próbą wprowadzenia neutralnego i rodzimego słownictwa opisującego seksualność człowieka. Współczesne badania nad tym zbiorem są jednak wciąż nieliczne i fragmentaryczne. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie postaci Stanisława Kurkiewicza oraz analiza 55 wybranych jednostek leksykalnych jego autorstwa – nazwanych za Boyem-Żeleńskim kurkiewami – pod kątem słowotwórczym i semantycznym. Słownik płciowy zawiera ponad 1800 haseł. Niniejsza praca stanowi jedynie próbę wstępnego opisu wybranej części tego materiału. Mimo ograniczonego zakresu badania, praca ma charakter pionierski i stanowi punkt wyjścia do dalszych analiz mało znanego zjawiska na styku języka i seksuologii.

Language is not only a tool for communication, but also a means of describing reality. This is particularly evident in developing fields, where the need to name new phenomena results in intensive word-forming processes. Such was the field of sexology at the turn of the 20th century. One of the first Polish sexologists was Stanisław Kurkiewicz - a physician, a pioneer in the study of sexuality, and at the same time the creator of a number of original neologisms, which he systematized in the Słownik płciowy. His linguistic work, although often controversial, was an attempt to introduce a neutral and native vocabulary to describe human sexuality. However, contemporary research on this collection is still sparse and fragmentary. The purpose of this paper is to introduce the figure of Stanisław Kurkiewicz and to analyze 55 selected lexical units of his authorship - called kurkiewy after Boy-Żeleński - from a vocabulary and semantic point of view. Słownik płciowy contains more than 1,800 headwords. The present work is only an attempt at a preliminary description of a selected portion of this material. Despite the limited scope of the study, the work is pioneering and provides a starting point for further analysis of a little-known phenomenon at the interface of language and sexology.