Status i ochrona praw pracowniczych przedstawicieli zawodów artystycznych w świetle swobody przepływu pracowników Unii Europejskiej

Rynek pracy artystów jest niejednolity pod względem form zatrudnienia i jego warunków. Na przestrzeni pracy starano się wykazać, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa polskiego i prawa Unii Europejskiej w niewystarczający sposób zabezpieczają przedstawicieli zawodów artystycznych. W tym celu przedstawiono szereg pojęć i instytucji prawnych składających się na status pracownika artystycznego. Przybliżone zostały również obecnie obowiązujące akty prawa polskiego i europejskiego odnoszące się pośrednio lub bezpośrednio do warunków zatrudnienia i ochrony tej kategorii pracowników. Uwagę poświęcono między innymi specyficznym dla rozpatrywanej grupy regulacjom odnoszącym się do praw autorskich i pośrednictwa organizacji zbiorowego zarządzania. Szczegółowej analizie poddany został projekt polskiej ustawy o artystach zawodowych, która za pomocą dedykowanych rozwiązań ma w niedalekiej przyszłości kompleksowo uregulować sytuację artystów na krajowym rynku pracy. Uzupełnienie analizy przepisów prawa stanowi przeprowadzone na grupie 13 osób jakościowe badanie empiryczne. Jego uczestnikami byli praktykujący artyści, którzy mieli okazję pracować w zawodzie w jednym z krajów Unii Europejskiej. Badanie miało na celu przedstawienie ich personalnych doświadczeń i zweryfikowanie czy przepisy obecne w innych państwach członkowskich w dostateczny sposób chronią zatrudnionych w profesjach artystycznych. Na kanwie analizy przepisów prawa i wyników badania, w końcowej części pracy przedstawiono propozycje de lege ferenda zmian w prawie europejskim, mających na celu poprawę sytuacji artystów na rynku pracy. Podczas ich formułowania autor posiłkuje się szeregiem raportów i innych dokumentów publikowanych na przestrzeni lat przez liczne instytucje i podmioty.

The labour market for artists is heterogeneous in terms of forms of employment and its conditions. Over the course of the thesis, an attempt has been made to demonstrate that the current provisions of Polish and European Union law insufficiently protect representatives of artistic professions. For this purpose, a number of definitions and legal institutions comprising the status of an artistic employee have been presented. The currently binding acts of Polish and European law relating directly or indirectly to the conditions of employment and protection of this category of employees have also been presented. The attention has been paid to, inter alia, regulations pertaining to copyright and intermediation of collective management organisations which are specific for the group under consideration. A detailed analysis was made of the draft Polish Act on Professional Artists which, by means of dedicated solutions, is expected to comprehensively regulate the situation of artists in the domestic labour market in the near future. Complementing the analysis of the legislation is a qualitative empirical study conducted on a group of 13 individuals. Its participants were practising artists who had the opportunity to work in their profession in one of the European Union countries. The aim of the study was to present their personal experiences and to verify whether the legislation present in other Member States sufficiently protects those employed in the artistic professions. Based on the analysis of the legislation and the results of the study, the final part of the thesis presents de lege ferenda proposals for changes in European law aimed at improving the situation of artists in the labour market. In formulating these, the author draws on a number of reports and other documents published over the years by numerous institutions and entities.