Wojciech Jastrzębowski – zapomniany twórca „Konstytucji dla Europy”

Wojciech Jastrzębowski (1799-1882), przez współczesnych znany jako botanik i przyrodnik epoki Królestwa Polskiego, dziś znany choćby jako twórca zegara słonecznego w warszawskich Łazienkach, z powszechnej pamięci historycznej zupełnie zniknął jako autor Traktatu o Wiecznym Przymierzu Między Narodami Ucywilizowanymi - Konstytucji dla Europy. A jest to tekst wyjątkowy, zwłaszcza gdy spojrzeć nań nieco prezentystycznie z dzisiejszego punktu widzenia. Proponuje otóż Jastrzębowski rozwiązanie, które zdaje się być gotowym planem dla nowoczesnej i zjednoczonej unii europejskiej, ścisłej federacji i wspólnoty narodów. Jastrzębowski stworzył Konstytucję w czasach dla Polaków Królestwa Polskiego bardzo trudnych – w trakcie powstania listopadowego, tuż po zakończeniu krwawej bitwy pod Olszynką Grochowską. U podłoża koncepcji wspólnoty europejskiej Jastrzębowskiego leżało więc przede wszystkim pragnienie likwidacji wojen i przemocy wobec innych państw, a przecież podobne motywy kierowały twórcami wielkiego planu porozumienia zachodnioeuropejskiego po II wojnie światowej – Roberta Schumanna i Jeana Moneta. Dlaczegóż więc idea Jastrzębowskiego z roku 1831 zaginęła w ludzkiej pamięci, i nawet jej współcześni nie poświęcili jej większej uwagi. Tym bardziej jest to zaskakujące, że przecież autor Konstytucji miał znakomitych poprzedników, a jego praca stawia go w szeregu takich postaci, jak Immanuel Kant czy Adam Jerzy Czartoryski.