Uprowadzenie małoletniego z art. 211 k.k.

Przedmiotem pracy jest analiza przestępstwa uprowadzenia małoletniego określonego w art. 211 Kodeksu karnego, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki tzw. uprowadzeń rodzicielskich oraz relacji tego przepisu do mechanizmów ochrony przewidzianych w Konwencji haskiej z 25 października 1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę. W pracy dokonano analizy pojęć związanych z problematyką porwań i uprowadzeń rodzicielskich, przedstawiono obraz kryminologiczny tego zjawiska w Polsce oraz omówiono jego uwarunkowania społeczne i prawne. Szczególną uwagę poświęcono rozróżnieniu pomiędzy pojęciami „porwania rodzicielskiego” i „uprowadzenia rodzicielskiego”, a także zagadnieniom opieki, nadzoru, miejsca zamieszkania oraz miejsca zwykłego pobytu dziecka. W części dogmatycznoprawnej przeprowadzono szczegółową analizę znamion przestępstwa z art. 211 k.k., obejmującą jego stronę przedmiotową i podmiotową, przedmiot ochrony oraz krąg podmiotów mogących ponosić odpowiedzialność karną za ten czyn. Omówiono również rozbieżności występujące w doktrynie i orzecznictwie dotyczące odpowiedzialności rodziców za uprowadzenie lub zatrzymanie małoletniego. W dalszej części pracy przedstawiono cele, przesłanki i przebieg procedury przewidzianej w Konwencji haskiej z 1980 r., a następnie dokonano porównania mechanizmu ochrony małoletniego wynikającego z prawa karnego, rodzinnego i międzynarodowego. Analiza prowadzi do wniosku, że współczesne przypadki uprowadzeń małoletnich mają najczęściej charakter konfliktów rodzicielskich, przez co przestępstwo z art. 211 k.k. utraciło swój pierwotnie wyłącznie kryminalny charakter i obecnie funkcjonuje na styku prawa karnego oraz rodzinnego. W podsumowaniu pracy wskazano na ograniczoną skuteczność instrumentów prawnokarnych w rozwiązywaniu sporów związanych z uprowadzeniami rodzicielskimi oraz sformułowano postulaty de lege ferenda zmierzające do doprecyzowania treści art. 211 k.k. i lepszego dostosowania regulacji do współczesnych realiów społecznych oraz potrzeb ochrony dobra dziecka.

The subject of this thesis is an analysis of the offence of child abduction as defined in Article 211 of the Polish Criminal Code, with particular emphasis on the issue of so-called parental abductions and the relationship between this provision and the protective mechanisms established under the Hague Convention of 25 October 1980 on the Civil Aspects of International Child Abduction. The thesis examines the concepts related to parental kidnapping and parental child abduction, presents the criminological picture of this phenomenon in Poland, and discusses its social and legal determinants. Particular attention is devoted to the distinction between the notions of “parental kidnapping” and “parental child abduction”, as well as to the concepts of custody, supervision, domicile, and the child’s habitual residence. The dogmatic-legal part of the thesis provides a detailed analysis of the constituent elements of the offence under Article 211 of the Polish Criminal Code, including its actus reus and mens rea, the protected legal interest, and the categories of persons who may incur criminal liability for its commission. The thesis also discusses the divergences in legal doctrine and case law concerning parental liability for the abduction or retention of a minor. The subsequent part of the thesis presents the objectives, prerequisites, and course of the procedure established by the 1980 Hague Convention. It compares the mechanisms for protecting minors provided by criminal, family, and international law. The analysis leads to the conclusion that contemporary cases of child abduction most often arise from parental conflicts. As a result, the offence under Article 211 of the Polish Criminal Code has lost its originally exclusively criminal character and now operates at the intersection of criminal law and family law. The concluding section also points to the limited effectiveness of criminal law instruments in resolving disputes related to parental abductions and formulates de lege ferenda proposals aimed at clarifying the content of Article 211 of the Polish Criminal Code and adapting the regulation more effectively to contemporary social realities and the need to protect the best interests of the child.