Moda konceptualna i jej (nie)możliwy krytyczny potencjał. Twórczość Demny Gvasalego

Praca stanowi próbę porównania twórczości współczesnego projektanta mody Demny Gvasalego z działaniami artystycznymi oraz tekstami teoretycznymi odnoszącymi się do praktyk określanych dziś mianem krytyki instytucjonalnej. Działalność projektanta analizowana jest jako przykład nurtu we współczesnej modzie, którego przedstawiciele/przedstawicielki odchodzą od tradycyjnego przywiązania do wizualnych aspektów projektu, koncentrując się zamiast tego na idei czy komunikacie. W świetle przeprowadzonej analizy nurt ten można określić mianem mody konceptualnej. Punktem wyjścia dla podjętego w pracy tematu jest założenie, że rozwijające się w XX w. nowe formy sztuki czerpią z tradycji dziedzin o dłuższej historii, reinterpretując ich język oraz strategie wyrazu i nadając im tym samym na nowo awangardowy charakter. Analiza twórczości Demny Gvasalego opiera się na trzech zagadnieniach wyraźnie obecnych w krytyce instytucjonalnej: sakralizacji dzieła sztuki, mitu jako narzędzia marketingowego oraz wpływu przestrzeni ekspozycyjnej na recepcję prezentowanych dzieł. Celem pracy jest eksploracja krytycznego potencjału mody konceptualnej, a także sposobów, w jakie zjawiska charakterystyczne dla krytyki instytucji artystycznych – obecnej w sztuce od lat 60. XX w. – mogą przejawiać się w praktykach modowych. W analizie zestawiono rozważania teoretyczne, dotyczące m.in. relacji artysta-instytucja (analogicznie: projektant-dom mody), z przykładami działań, w których wspomnianą relację poddaje refleksji sam Demna Gvasalia.

This thesis compares the work of contemporary fashion designer Demna Gvasalia to art practices and theoretical texts related to what is now known as institutional critique. Gvasalia’s designs are examined as part of a movement in contemporary fashion that centers fashion practice on the idea or concept rather than on the garment’s visual form. This approach can be described as conceptual fashion. The study begins with the idea that new art forms emerging in the 20th century often reinterpret the language and methods of older forms of visual arts. The analysis of Gvasalia’s work focuses on three themes commonly addressed in institutional critique: the sacralization of the artwork, the use of myth as a marketing tool, and the influence of exhibition space on the reception of the artwork. This thesis aims to explore the critical potential of conceptual fashion and to examine how practices known as institutional critique – first emerging in the visual arts in the 1960s – might manifest within the fashion world. The analysis combines theoretical reflections, such as the relationship between artist and institution (similar to that between designer and fashion house), with specific examples from Gvasalia’s work that critically engage with this dynamic.