Proces budowy instytucji państwa w Afganistanie po 2001roku. Znaczenie czynników wewnętrznych i zewnętrznych

Celem pracy doktorskiej jest zaprezentowanie "Procesu budowy instytucji państwa w Afganistanie po 2001 roku", z uwzględnieniem znaczenia oraz roli czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Zadaniem poniższego opracowania jest również ukazanie drogi, jaką przeszedł Afganistan na arenie międzynarodowej i jakie są prognozy dla państwa, które musi się zmierzyć z niebezpieczeństwem oraz groźbą terroryzmu. Praca składa się z pięciu rozdziałów. Otwiera ją rozdział poświęcony kwestiom związanym z wieloetnicznym oraz wielokulturowym charakterem Afganistanu. W tej części rozprawy omówiono poszczególne grupy etniczne, zamieszkujące Afganistan: Pasztunów, Tadżyków, Uzbeków, Hazarów itp., których potrzeba silnej dominacji warunkuje odradzanie się zaległych konfliktów i nieporozumień. W rozdziale pierwszym zaprezentowana została również problematyka odnosząca się do charakteru władzy państwowej, silnie uzależnionej od tradycji i religii. Całość rozdziału pierwszego została dookreślona analizą czynników wewnętrznych i zewnętrznych, determinujących problemy na tle etnicznym, religijnym itp. Rozdział drugi prezentuje zagadnienia związane z systemem partyjnym Afganistanu, zapoczątkowanym Konferencją w Bonn 27.11.-05.12.2001. W części drugiej omówiono system partyjny państwa, ujednolicony przez Konstytucję w 2004 roku, zgodnie z którą Afganistan jest republiką muzułmańską. Na treść rozdziału składają się zagadnienia dotyczące roli poszczególnych partii politycznych w wojnie i destabilizacji Afganistanu, a także znaczenie ugrupowań politycznych na rzecz pokoju i stabilizacji państwa. Następnie omówiono kwestie związane z terroryzmem, Al-Kaidą, brakiem porozumienia na rzecz wspólnego dobra i stabilizacji społeczno-politycznej, czy koniecznością przezwyciężenia wioskowo-plemiennego układu feudalnego państwa itp. W tej części pracy zwrócono także uwagę na istniejące podziały na najwyższych szczeblach władzy państwowej, a także na formę partii politycznych, które są w rzeczywistości ugrupowaniami feudalnymi, zrzeszającymi swoich zwolenników nie wokół haseł i programów politycznych, lecz na zasadzie lojalności grupowej, lokalnej czy plemiennej. Podsumowaniem rozdziału drugiego jest zaprezentowanie czynników wewnętrznych oraz zewnętrznych.

Rozdział trzeci dotyczy budowania Afgańskiej Armii Narodowej (ANA), Narodowej Policji Afganistanu (ANP), Narodowych Służb Bezpieczeństwa ANSF. W tej części rozprawy zostały poruszone również zagadnienia związane z – wciąż istniejącym – konfliktem między siłami wojsk sprzymierzonych a rebeliantami. Następnie omówiono kwestie odnoszące się do problemów praworządności (zjawisko korupcji) na wszystkich szczeblach organizacyjnych Afganistanu. Rozdział trzeci to również swoistego rodzaju wstęp do dyskursu, dotyczącego sytuacji kobiet w Afganistanie, szerzej omówionego w rozdziale czwartym. W tej części pracy zaprezentowano także zagadnienia związane z problemem interpretowania prawa, które bardzo często rozumiane jest w sposób tradycyjny, warunkowany przez plemienne zasady i normy, doprowadzający do powszechnej korupcji w ramach systemu prawnego i sądowniczego w Afganistanie. Autor rozprawy, analizując takie instytucje jak: ANA, ANP, czy Narodowe Służby Bezpieczeństwa, odniósł się bezpośrednio do czynników determinujących ich budowę i rozwój, tym samym określając czynniki wewnętrzne oraz zewnętrzne.

Rozdział czwarty zawiera problematykę związaną z budowaniem stabilności Afganistanu w kontekście gospodarki, rolnictwa, edukacji, mediów i wolności słowa. W tej części pracy zwrócono także uwagę zagadnienia związane z produkcją, przemytem i handlem narkotykami. Dużą rolę odgrywa w tym precedensie niestabilna sytuacja polityczna Afganistanu, która sprzyja zjawiskom nielegalnym i korupcjogennym, umożliwiając wzrost dystrybucji i sprzedaży narkotykami. Istotnym problemem dla Afganistanu jest brak politycznej równowagi i stabilności, co wpływa na rozwój/hamowanie gospodarki. Korupcja, nierealne, nierzeczywiste projekty gospodarcze, mafia narkotykowa, naciski państwowe na media, manipulowanie opinią publiczną, autocenzura determinują pozycję państw, również na arenie międzynarodowej.

Rozdziałem zamykającym są rozważania teoretyczne związane z procesem budowania instytucji państwowych w Afganistanie, w oparciu o stosunki dyplomatyczne oraz politykę zagraniczną, w wyszczególnieniem relacji afgańsko-polskich, relacji na linii Afganistan-USA, Deklaracji Partnerstwa Strategicznego, stosunków dyplomatycznych z Unią Europejską, NATO, krajami azjatyckimi oraz Australią.