Model intensywnej ekspozycji językowej o cechach immersji częściowej. Diagnoza sprawności mówienia w języku drugim u dzieci w wieku przedszkolnym

Tematyka niniejszej dysertacji odnosi się do zagadnień związanych z procesem przyswajania języka drugiego na etapie przedszkolnym w modelu intensywnej ekspozycji językowej o cechach immersji częściowej. Część teoretyczna obejmuje pierwszy, drugi i trzeci rozdział. Prezentują one problematykę procesów poznawczych, społecznych i afektywnych składających się na przyswajanie języka drugiego przez dziecko w wieku przedszkolnym w warunkach instytucjonalnych, ze szczególnym uwzględnieniem teoretycznego i metodologicznego aspektu częściowej immersji. Specyfika przyswajania języka drugiego wśród dzieci została wzbogacona o charakterystykę programów immersyjnych oraz formalno-prawne uwarunkowania wczesnego kształcenia językowego w Polsce na tle polityki językowej UE. Szczególną uwagę poświęcono zagadnieniom dwujęzyczności, dwujęzycznych przedszkoli oraz instytucjonalnego kontekstu przyswajania języka drugiego. Część empiryczną rozpoczyna charakterystyka pojęć i założeń metodologicznych istotnych w projekcie badań własnych prowadzonych w mieszanej orientacji badawczej. Następnie omówiono metody, techniki i narzędzia badawcze. Przedstawiono również organizację i przebieg badań, uwzględniając przy tym procedurę analizy zebranego materiału empirycznego. Ze względu na wybraną metodologię badawczą (studium indywidualnych przypadków) dużą uwagę poświęcono również kontekstowi badań własnych, w tym opisowi placówki przedszkolnej i realizowanemu modelowi intensywnej ekspozycji językowej o cechach immersji częściowej. Wymienione aspekty stanowią treść rozdziału czwartego. Prowadzone badania własne dotyczyły sprawności mówienia w języku drugim wśród uczniów w wieku przedszkolnym w modelu intensywnej ekspozycji językowej o cechach immersji częściowej. Rozdział piąty i szósty stanowią raport z badań własnych. W rozdziale piątym zaprezentowano wyniki testu kompetencji gramatycznej w recepcji mowy oraz wyniki ankiety przeprowadzonej wśród rodziców. Rozdział szósty stanowi diagnozę sprawności mówienia w L2 u dziesięciorga wybranych uczniów, w której szczególną uwagę zwrócono na kompetencję gramatyczną i leksykalną w produkcji oraz recepcji mowy. W analizie uwzględniono perspektywę rodzica, nauczyciela oraz badaczki, której wnioski opierają się na materiale empirycznym zebranym w toku spotkań diagnostycznych. Wnioski z badań własnych zostały przedstawione w rozdziale siódmym. Obejmują one syntezę źródeł ilościowych (ankiety dla rodziców i testu fenomenów gramatycznych w recepcji mowy) oraz przekrojową analizę indywidualnych przypadków. Ostatnim elementem pracy są otwarte pytania badawcze dotyczące podejmowanej tematyki, niebędące natomiast przedmiotem projektu badań własnych.

The subject matter of this thesis focuses on the second language acquisition at preschool age in the settings of the intensive language exposure model with the characteristics of partial immersion. The theoretical part includes Chapter 1, 2, and 3. It delves into the cognitive, social and affective factors influencing the second language acquisition at preschool age with regard to the intensive language exposure model with the characteristics of partial immersion and its theoretical and methodological aspects. Additionally, the characteristics of immersion language programs as well as the formal and legal aspects of early bilingual education in Poland against European language policy are analyzed. Particular attention is given to the aspects of multilingualism, bilingual preschools, and instructed second language acquisition. The empiric part begins with an overview of important terms and includes methodological foundations of hybrid research methods. Afterwards, the methods, techniques and tools are analyzed as well as the organization and course of research are described with particular focus on the data analysis procedures. The research project utilizes the case studies, therefore the context of the second language acquisition is described in detail; it provides the description of the preschool and language education program. The aforementioned aspects are demonstrated in Chapter 4. The research project concerns the second language speaking skills of the preschool-aged children in the settings of the intensive language exposure model with the characteristics of partial immersion. The report of the research is presented in Chapter 5 and 6. The results of the receptive grammar test and parental survey are provided in the Chapter 5. The speaking skills of ten chosen kids in relation to their grammar and lexical competence in oral production and reception are examined in Chapter 6. The findings are discussed in Chapter 7. They include the synthesis of quantitative techniques (parental survey and receptive grammar test) and cross-sectional analysis of case studies. The last section presents open research questions, which concern the subject matter at hand, but are beyond the scope of the given research project.