,,Szczeliny istnienia”. Codzienność jako pole negocjacji w sztuce kobiet na początku XXI wieku w Polsce

Sztukę wczesnych lat 2000. na polu twórczości kobiecej charakteryzuje zwrot ku codziennemu doświadczeniu. Coraz częściej przywoływały w swoich praktykach czynności dnia powszedniego, sferę emocjonalności i afektu oraz miejsca codzienności. Celem niniejszego studium jest ukazanie, że na początku XXI wieku artystki, poprzez czerpanie z doświadczeń codzienności, redefiniowały społeczne i instytucjonalne normy, tworząc alternatywne modele uczestnictwa i reprezentacji w kulturze. Problem zostaje omówiony na przykładzie trzech prac performatywnych: Obieranie ziemniaków (2001) Julity Wójcik, Parkour d’amour I (2011) Aleki Polis oraz Dotleniacz (2007) Joanny Rajkowskiej. Kolejne rozdziały stanowią studia przypadków, które zaczynając od nakreślenia kontekstu czasowego i społecznego, w jakich powstawały prace, następnie pogłębiają analizę poprzez przywoływanie teorii codzienności z pola antropologii i socjologii, a także studiów genderowych, feministycznych oraz queerowych. W zakończeniu omówiony zostaje również problem dokumentacji efemerycznych działań performatywnych oraz wyznaczone zostają dalsze perspektywy badań. Analiza powyższych prac pozwala na ukazanie potencjału tkwiącego w wykorzystaniu codziennych doświadczeń kobiet w sztuce, który pozwala na poszerzenie języka artystycznego i redefiniowanie hierarchii.

Art of the early 2000s, particularly within the field of women’s creative practices, is characterized by a turn toward everyday experience. Increasingly, they incorporated into their work activities of daily life, the sphere of emotionality and affect, as well as the spaces of the everyday. The aim of this study is to demonstrate that, at the beginning of the twenty-first century, by drawing on the experiences of daily life, women artists redefined social and institutional norms, creating alternative models of participation and representation within culture. This issue is discussed through the analysis of three performative works: Obieranie ziemniaków (2001) by Julita Wójcik, Parkour d’amour I (2011) by Aleka Polis, and Dotleniacz (2007) by Joanna Rajkowska. The subsequent chapters take the form of case studies that, beginning with an outline of the temporal and social contexts in which these works were created, proceed to deepen the analysis through references to theories of everyday life drawn from anthropology and sociology, as well as from gender, feminist, and queer studies. In conclusion, the study also addresses the issue of documenting ephemeral performative actions and identifies further directions for research. The analysis of these works reveals the potential inherent in the use of women’s everyday experiences in art that enables the expansion of artistic language and the redefinition of established hierarchies.