Wpływ spektrum autyzmu i płci na wykorzystanie słownictwa mentalnego i konkretnego, wypełniaczy zdań, długość i sentyment wypowiedzi

Dotychczasowy stan wiedzy sugeruje związek między zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD), a zdolnościami językowymi i cechami języka, np. semantyką (Adams i in., 2021), sentymentem (Chojnickafi Wawer, 2024), a przede wszystkim pragmatyką wypowiedzi (Diehl, Bennetto i Young, 2006). Charakterystykę języka mówionego osób w spektrum często bada się z wykorzystaniem narracji wymagającej odpowiednich zdolności poznawczych, np. rozwiniętej teorii umysłu (tj. rozumienia, że inni ludzie mają swoje umysły i postrzegają świat w innej perspektywie od naszej; ToM) i zdolności pragmatycznych (Conlon i in., 2019). Osoby w spektrum mogą też przejawiać problemy w kwestii świadomości własnych emocji (Huggins, Donnan, Cameron i Williams, 2021), co również może ujawniać się w używanym przez nie języku. Pomimo konsensusu w środowisku naukowym co do niedostatecznego stanu wiedzy i ilości badań nt. kobiet w spektrum (Gould, 2017), wciąż pojawia się za mało publikacji, które w wystarczający sposób uwzględniałyby tę grupę. Z tego powodu celem przedstawionego w tej pracy badania było określenie związku spektrum autyzmu i płci u osób dorosłych z wybranymi cechami języka i zdolności językowych: wykorzystaniem słownictwa mentalnego, konkretnego, wypełniaczy zdań, a także długością i sentymentem wypowiedzi. Analizie poddane zostały dwie wypowiedzi: narracja utworzona na podstawie zadania obrazkowego oraz krótka wypowiedź osoby badanej na temat jej samej. Analiza statystyczna nie wykazała istotnych różnic w żadnym z badanych obszarów języka zarówno ze względu na spektrum jak i płeć. Pomimo nieudanej replikacji wyników uzyskiwanych w dotychczasowych badaniach, nie sugeruje się odrzucenia tez stawianych przez innych badaczy. W pracy zostały omówione czynniki ograniczające oraz propozycje dot. dalszych badań nad językiem osób w spektrum.

The current state of knowledge suggests a relationship between autism spectrum disorders (ASD) and language abilities and features, such as semantics (Adams et al., 2021), sentiment (Chojnicka & Wawer, 2024), and especially pragmatic aspects of speech (Diehl, Bennetto & Young, 2006). The spoken language of individuals on the spectrum is often studied using narrative tasks that require certain cognitive skills, such as a well-developed theory of mind (i.e., understanding that other people have their own minds and perceive the world from a perspective different from ours; ToM) and pragmatic abilities (Conlon et al., 2019). Individuals on the spectrum may also exhibit difficulties with emotional self-awareness (Huggins, Donnan, Cameron & Williams, 2021), which can also be reflected in their language use. Despite scientific consensus about the insufficient state of knowledge and lack of research on women on the spectrum (Gould, 2017), there is still a scarcity of publications that sufficiently address this group. For this reason, the aim of the study presented in this paper was to determine the relationship between autism spectrum traits and gender in adults with selected language features and abilities: the use of mental and concrete vocabulary, sentence fillers, as well as the length and sentiment of their utterances. Two types of speech samples were analyzed: a narrative created based on a picture task and a short self-descriptive utterance by the participant. Statistical analysis did not reveal significant differences in any of the examined linguistic areas, either with respect to the spectrum or gender. Despite the unsuccessful replication of results obtained in previous studies, the findings do not suggest rejecting the hypotheses proposed by other researchers. The paper discusses limiting factors and provides suggestions for further research on the language of individuals on the spectrum.