Czy pisanie jest zaniedbywane? Miejsce i pozycja sprawności pisania w wybranych materiałach do nauki języka polskiego jako obcego na poziomach A1–A2

Celem niniejszej pracy jest zbadanie pozycji oraz sposobu nauczania sprawności pisania w ogólnych materiałach kursowych do nauki JPJO na poziomach A1–A2. Powodem podjęcia analizy jest brak podobnych ujęć w polskiej refleksji glottodydaktycznej. W studium stawia się główne pytanie badawcze dotyczące pozycji sprawności pisania w wybranych publikacjach oraz wynikające z niego cztery pytania szczegółowe: jakie miejsce nauczanie pisania zajmuje w porównaniu do innych sprawności, jak często nauczane jest jako sprawność w zestawieniu z zapisywaniem wykorzystywanym do rozwijania kompetencji leksykalnych i gramatycznych, jak ukształtowana jest struktura tematyczna zadań ukierunkowanych na nauczanie sprawności pisania oraz w jaki sposób uczony jest polski system zapisu. Do przeprowadzenia analizy wykorzystano autorskie narzędzie badawcze. Zastosowane rozstrzygnięcia terminologiczne zostały opracowane w odniesieniu do literatury glottodydaktycznej, w tym ujęć autorstwa E. Lipińskiej, P. Gębala oraz H. Komorowskiej. Przyjęte definicje oraz procedury badawcze zostały sformułowane ze szczególnym uwzględnieniem dopasowania do potrzeb analizy publikacji dydaktycznych. Materiał zakwalifikowany do badania obejmuje 17 pozycji wchodzących w skład 5 serii wydawniczych. Najpierw przeprowadzono badanie pilotażowe, które miało na celu możliwie wszechstronne przetestowanie narzędzia badawczego, zweryfikowanie procedur klasyfikacji zadań oraz opracowanie sposobu prezentacji uzyskiwanych danych. Poprawki i rozwiązania wynikające z pilotażu zostały zastosowane w badaniu właściwym, co umożliwiło lepsze dopasowanie do specyfiki badanego materiału. Analizę przeprowadzono z zastosowaniem metod ilościowych oraz jakościowych, co pozwoliło na wszechstronne ujęcie problematyki nauczania pisania. Wyniki badania ukazują, iż pisanie jest sprawnością, której w analizowanych materiałach dydaktycznych poświęca się najmniej miejsca. Jednocześnie autorzy badanych pozycji często stosują zapisywanie jako narzędzie do nauki podsystemów języka, w szczególności w ćwiczeniach ukierunkowanych na uczenie zagadnień gramatycznych. Zadania skupione na rozwoju sprawności pisania zwykle nie poruszają wszystkich tematów, które w przyjętych katalogach tematycznych przypisywane są do poziomów biegłości odpowiadających deklarowanemu poziomowi badanej publikacji. Jest to szczególnie widoczne w przypadku tworzenia dłuższych tekstów pisemnych. Nauczanie polskiego systemu zapisu w badanym materiale ma przede wszystkim charakter fonetyczno-grafematyczny, brakuje natomiast wprowadzania sposobu kreślenia liter, ich poprawnego łączenia oraz przedstawienia całościowych wzorców pisma odręcznego zgodnego z polską tradycją kaligraficzną. Analizowane publikacje nie zawierają rozwiązań, które w systematyczny sposób wspierałyby czynności grafomotoryczne.