Наименования русских корпоративных должностей и профессий в лексикографическом аспекте

Niniejsza praca analizuje rozwój leksyki korporacyjnej skupionej wokół słowa „menedżer” we współczesnym języku rosyjskim. Prześledzono proces zapożyczenia terminu „menedżer” z języka angielskiego w XX wieku oraz jego pełną asymilację w języku rosyjskim, czemu towarzyszyło rozszerzenie znaczeń i powstanie licznych połączeń wyrazowych oraz derywatów. Omówiono definicje tego leksemu w słownikach rosyjskich i zróżnicowane konteksty jego użycia – od podstawowego znaczenia „zarządca / kierownik” po znaczenia wyspecjalizowane oraz przenośne. W pracy poruszono również kwestie poprawności politycznej w języku zawodowym. Opisano zjawisko eufemizacji nazw zawodów o niższym prestiżu oraz tendencję do stosowania form genderowo neutralnych lub żeńskich w nazewnictwie stanowisk, wynikającą z dążenia do równości płci w języku. Kolejnym istotnym zagadnieniem są kalki językowe oraz adaptacja terminologii anglojęzycznej. Przedstawiono przykłady dosłownych tłumaczeń terminów z języka angielskiego w rosyjskim języku korporacyjnym oraz omówiono ich funkcjonowanie w praktyce – od udanych, powszechnie zrozumiałych kalek po niezgrabne tłumaczenia, które nie przyjęły się w uzusie. Analizie poddano także mechanizmy adaptacji zapożyczeń do norm języka rosyjskiego. Ponadto praca przedstawia strukturę współczesnych stanowisk menedżerskich, odzwierciedlającą hierarchię i specjalizacje w ramach korporacyjnej organizacji pracy. Opisano trzy podstawowe poziomy kadry zarządzającej – menedżerów liniowych (niższego szczebla), menedżerów średniego szczebla oraz top management (najwyższą kadrę kierowniczą) – wraz z zakresem ich kompetencji. Zaprezentowano również szerokie spektrum wyspecjalizowanych stanowisk określanych mianem „menedżer”, obejmujące różne dziedziny funkcjonalne. Całość ukazuje bogactwo i dynamikę współczesnego języka korporacyjnego, kształtowanego przez wpływy angielszczyzny oraz normy kulturowe związane z etykietą językową w sferze zawodowej.

This thesis explores the development of corporate vocabulary centered around the lexeme manager in modern Russian. It traces the process of borrowing the term from English in the twentieth century and its subsequent full assimilation into Russian, accompanied by semantic expansion and the formation of numerous collocations and derivatives. The study examines dictionary definitions of the word as well as the variety of contexts in which it is used — ranging from its basic meaning “administrator” or “supervisor” to specialized and figurative applications. The research also addresses issues of political correctness in professional language. Particular attention is paid to the phenomenon of euphemization in job titles associated with low-prestige professions and to the growing tendency to use gender-neutral or feminine forms in position names. This trend reflects the broader movement toward linguistic equality and inclusivity in the workplace. A separate section focuses on linguistic calques and the adaptation of English terminology. The study provides examples of literal translations of English terms in Russian corporate discourse and discusses how these calques function in actual usage — from successful and widely adopted ones to awkward or unsuccessful translations that have not become established in common use. The mechanisms by which borrowed elements are adapted to Russian linguistic norms are also analyzed. Furthermore, the paper outlines the structure of modern managerial positions, reflecting both hierarchical levels and areas of specialization within corporate organizations. It identifies three fundamental levels of management — line managers (lower level), middle management, and top management (executive level) — and describes the scope of their respective competencies. The analysis also highlights the wide range of specialized positions denoted by the term manager, covering various functional domains within contemporary corporate structures. Overall, this study demonstrates the richness and dynamism of modern Russian corporate language, shaped by the influence of English borrowings and by cultural norms related to professional communication and speech etiquette.

Нaстоящая работа анализирует развитие корпоративной лексики, сосредоточенной вокруг лексемы менеджер, в современном русском языке. Прослеживается процесс заимствования термина из английского языка в XX веке и его полная ассимиляция в русском языке, сопровождаемая расширением значений и формированием многочисленных словосочетаний и производных. Рассматриваются словарные дефиниции данной лексемы и разнообразные контексты её употребления, от базового значения «управляющий/руководитель» до узкоспециальных и переносных употреблений. В работе также затрагиваются в профессиональном языке. Описывается явление эвфемизации наименований низкопрестижных профессий и тенденция к использованию гендерно‑нейтральных либо женских форм в именовании должностей, обусловленная стремлением к языковому равноправию. Следующий важный блок посвящён языковым калькам и адаптации англоязычной терминологии. Приводятся примеры дословных переводов английских терминов в русском корпоративном языке и обсуждаются особенности их функционирования на практике, от удачных, общеупотребительных калек до неуклюжих переводов, не закрепившихся в узусе. Анализируются также механизмы адаптации заимствований к нормам русского языка. Кроме того, в работе представлена структура современных менеджерских должностей, отражающая иерархию и специализации в рамках корпоративной организации труда. Описываются три базовых уровня управленческой иерархии - линейные менеджеры (нижнее звено), менеджеры среднего звена и топ‑менеджмент (высшее руководство) - с обозначением круга их компетенций. Показан также широкий спектр специализированных позиций, обозначаемых термином менеджер и охватывающих различные функциональные области. В совокупности исследование демонстрирует богатство и динамичность современного корпоративного языка, формируемого под влиянием англоязычных заимствований и культурных норм, связанных с речевым этикетом в профессиональной сфере.