Autokreacja, marzycielstwo, transgresja. Marzyciel Władysława Stanisława Reymonta wśród prądów epoki

W niniejszej pracy określono, jakie maski nakłada Józio Pełka – główny bohater szkicu powieściowego Marzyciel autorstwa Władysława Stanisława Reymonta. Wskazano, czym charakteryzują się poszczególne kamuflaże oraz rozważono powody, dla których Józio przyjmuje daną kreację. Opisano, jak widoczne w utworze zabiegi autokreacyjne wpływają na psychikę głównego bohatera, na sposób, w jaki postrzega on świat, a także na jego tożsamość i stosunek emocjonalny do siebie samego. Główną część wywodu poprzedzono dwoma rozdziałami teoretycznymi. W pierwszym podniesiono kwestię marzeń i ich rolę w życiu jednostki. Określono także, jakie szczególne cechy osobowości ma marzyciel oraz jak zmieniał się historycznie charakter marzycielstwa. W drugim rozdziale omówiono symbolikę i funkcje masek oraz związane z nimi kwestie człowieka–aktora i zachowań transgresywnych Pełki. Opisano także problem teatralizacji obecnej zarówno w życiu społecznym, jak i w szkicu powieściowym Reymonta. Wywód uzupełniono o nawiązania dotyczące biografii Reymonta, które pozwoliły umiejscowić analizowaną prozę na tle życia i twórczości pisarza. W pracy uwzględniono także rozpoznania badaczy, które odnoszą się do psychologicznej i społecznej problematyki maski, Jungowskiej persony oraz wybranych wzorców osobowych z literatury modernizmu.

In the following thesis, I defined what kinds of masks Józio Pełka wears – the protagonist of a novel sketch The Dreamer, written by Władysław Stanisław Reymont. I indicated the features, by which each camouflage is characterized, and I considered the reasons why Józio decides to wear the specific mask. I described how the self–creation processes, which are shown in the writing, influence the protagonist’s psyche, the way he perceives the world, his own identity and an emotional attitude towards himself. The main part of the thesis was preceded by two theoretical chapters. In the first one I described the topic of dreams and their function in human life. I also defined which characteristic personality traits the dreamer has and how did the construct of daydreaming change throughout the years. In the second chapter I described the imagery and functions of the camouflage and matters associated with it – the motive of the human and actor, and Pełka’s transgressive behavior. I also depicted the topic of theatricality, which is visible both in social life and in Reymont’s novel sketch. I supplemented the thesis with references to Reymont’s biography, which allowed me to place the analysed writing in the context of the life and the body of work of the writer. In the whole thesis I took into account the studies of different researchers which are related to the psychological and social problematics of the mask, Carl Gustav Jung’s theory of persona and some personal models from the literature of Modernism.