Motywacja rodzicielska a stosowanie zachowań wspierających autonomię dziecka u rodziców dzieci rozwijających się typowo i nietypowo

Celem pracy było zbadanie związku między motywacją rodzicielską a stosowaniem zachowań wspierających autonomię dziecka u rodziców dzieci rozwijających się typowo i nietypowo. Dodatkowo porównano obie grupy pod względem typu posiadanej motywacji oraz zachowań rodzicielskich. Do badania stylów regulacyjnych motywacji wykorzystano Kwestionariusz Motywacji Rodzicielskiej (KMR), natomiast do pomiaru zachowań rodzicielskich użyto Kwestionariusza Wspierania Autonomii (KWA). W badaniu wzięło udział łącznie 179 rodziców dzieci z klas I-III szkoły podstawowej, w tym 79 rodziców dzieci z zaburzeniami rozwoju (uczniów szkół specjalnych) oraz 100 rodziców dzieci rozwijających się typowo (uczniów szkół ogólnodostępnych). Motywacja autonomiczna (integracja, identyfikacja) była w obu grupach dodatnio związana z zachowaniami wspierającymi autonomię, a w niektórych przypadkach negatywnie z brakiem struktury. W szkołach masowych introjekcja wiązała się z większym dostarczaniem struktury, natomiast w szkołach specjalnych eksternalizacja matek była związana z brakiem struktury. Rodzice dzieci ze szkół masowych częściej deklarowali zachowania wspierające autonomię i kontrolę, a rodzice dzieci ze szkół specjalnych wyższy poziom braku struktury. Różnice w motywacji odnotowano jedynie u matek, które w szkołach masowych uzyskały wyższe wyniki w zakresie integracji i introjekcji. Uzyskane wyniki podkreślają znaczenie jakości motywacji rodzicielskiej dla wspierania autonomii dziecka i dostarczają ciekawych wniosków dla teorii psychologicznej.

The aim of the study was to examine the relationship between parental motivation and the use of autonomy-supportive behaviors among parents of typically and atypically developing children. In addition, the two groups were compared in terms of their types of motivation and parental behaviors. Parental regulatory styles were assessed using the Parental Motivation Questionnaire (KMR), while parental behaviors were measured with the Autonomy Support Questionnaire (KWA). The study involved a total of 179 parents of children in grades 1-3 of primary school, including 79 parents of children with developmental disorders (special school students) and 100 parents of typically developing children (mainstream school students). Autonomous motivation (integration and identification) was positively related to autonomy-supportive behaviors in both groups and, in some cases, negatively related to lack of structure. Among mainstream-school parents, introjection was associated with greater provision of structure, whereas among special-school parents, maternal external regulation was linked to lack of structure. Parents of typically developing children more often reported autonomy-supportive and controlling behaviors, whereas parents of atypically developing children reported higher levels of lack of structure. Differences in motivation were observed only among mothers, with those from mainstream schools reporting higher levels of integration and introjection. The findings highlight the importance of the quality of parental motivation for supporting children’s autonomy and offer valuable implications for psychological theory.