Społeczeństwo informacyjne a cyfrowe wykluczenie osób 50+ w Polsce

Zastanawiać może dlaczego w społeczeństwie informacyjnym, w którym cyfrowe kompetencje stają się swego rodzaju wymogiem cywilizacyjnym, wiele osób z internetu nie korzysta lub nie posiada nawet podstawowych cyfrowych kompetencji. Choć odsetek internautów w Polsce na przestrzeni lat wzrasta, to jednak cyfrowe wykluczenie nie stało się zjawiskiem marginalnym, a ponadto skutkuje pogłębianiem się już istniejących nierówności. Problemem badawczym pracy jest zjawisko cyfrowego wykluczenia, wynikające z braku dostępu do internetu lub zbyt niskich kompetencji cyfrowych, wśród osób dojrzałych i starszych w Polsce rozpatrywane w kontekście funkcjonowania w społeczeństwie informacyjnym. Celem badawczym pracy jest opis oraz zrozumienie zjawiska cyfrowego wykluczenia osób 50+ w Polsce, a także wskazanie sposobów na zwiększenie cyfrowych kompetencji i aktywnego wykorzystywania rozwiązań cyfrowych przez osoby nieposiadające w ogóle cyfrowych kompetencji lub nieposiadające podstawowych cyfrowych kompetencji. Na tak postawiony cel odpowiadają badania własne, w których wykorzystano zarówno metody jakościowe, jak i ilościowe (zogniskowane wywiady grupowe, indywidualne wywiady pogłębione i badanie ankietowe). Badania własne odnoszą się do: (1) różnic między korzystającymi i niekorzystającymi w przekonaniach na temat internetu. Wnioski z badania (1) zostały wykorzystane w projektowaniu programu przeciwdziałania cyfrowemu wykluczeniu. Kolejne badania (2) i (3) były ewaluacją programu pozwalającą ocenić, jakie sposoby rozwijania kompetencji cyfrowych i aktywności cyfrowej osób powyżej 50 roku życia w Polsce są skuteczne. Dzięki tak postawionemu problemowi badawczemu i celowi praca stara się wnieść dwa wkłady do wiedzy socjologicznej. Pierwszym są wyniki odnoszące się do tego, jak korzystający i niekorzystający różnią się w przekonaniach na temat internetu, w tym to, jak korzystający widzą internet jako miejsce kontaktów społecznych, przedłużenie ich życia społecznego i z tego powodu rozwijali swoje cyfrowe kompetencje oraz jak internet jest traktowany jako narzędzie, za pomocą którego można lepiej realizować działania, w które osoby i tak się angażują, a nie miejsce oderwane od codziennych praktyk. Drugim jest udokumentowany wpływ społeczny badań na działania podejmowane w celu przeciwdziałania cyfrowemu wykluczeni

• to zaimplementowanie wyników badań do zaplanowania projektu systemowego Polska Cyfrowa Równych Szans i ewaluacja projektu. Chociaż zmienia się technologia i odsetek osób korzystających, to problem cyfrowego wykluczenia pozostaje istotny i w dużej mierze dotyczy tych samych kwestii – nadal niezwykle ważna w procesie adaptacji mediów cyfrowych jest motywacja, na którą wpływ wywierają zarówno znaczący inni, jak i tzw. życzliwi eksperci, bez pomocy których trudno jest rozwijać cyfrowe kompetencje, a którymi, jak wykazały badania własne, mogą być również osoby spoza rodziny.