Układy Zbiorowe Pracy w Polsce - perspektywa prawna

Praca stanowi analizę instytucji układów zbiorowych pracy w Polsce w perspektywie historycznej, normatywnej i praktycznej. Omówiono ewolucję tej instytucji od okresu II Rzeczypospolitej po współczesne regulacje Kodeksu pracy oraz wskazano potencjalne kierunki jej rozwoju.

Szczególną uwagę poświęcono roli układów w systemie źródeł prawa pracy i znaczeniu zasady autonomii partnerów społecznych. Przedstawiono definicję legalną oraz strukturę układów zakładowych i ponadzakładowych, wskazując jednocześnie problemy praktycznego stosowania, w tym marginalizację tej formy regulacji wynikającą z biurokratyzacji, fragmentaryzacji treści, niskiego poziomu uzwiązkowienia oraz ograniczonej współpracy stron.

Przeanalizowano nową ustawę o układach zbiorowych pracy, opracowaną w związku z implementacją Dyrektywy UE 2022/2041, przewidującą m.in. rozszerzenie zakresu podmiotowego, obowiązek prowadzenia rokowań oraz reformę procedur. Praca kończy się autorskimi propozycjami zmian mającymi na celu zwiększenie efektywności układów, uproszczenie procedur i poprawę przejrzystości systemu regulacji.

The thesis constitutes an analysis of the institution of collective labor agreements in Poland from historical, normative, and practical perspectives. The evolution of this institution is discussed from the period of the Second Polish Republic to contemporary Labor Code regulations, and potential directions for its development are indicated.

Particular attention is paid to the role of agreements in the system of labor law sources and the significance of the principle of the autonomy of social partners. The legal definition and structure of company-level and supra-company agreements are presented, while simultaneously pointing out problems of practical application, including the marginalization of this form of regulation resulting from bureaucratization, content fragmentation, low unionization levels, and limited cooperation between parties.

The new Act on Collective Labor Agreements, developed in connection with the implementation of EU Directive 2022/2041, is analyzed, which provides for, among other things, the extension of the subjective scope, the obligation to conduct negotiations, and procedural reform. The thesis concludes with the author's proposals for changes aimed at increasing the efficiency of agreements, simplifying procedures, and improving the transparency of the regulatory system.