Chromatyka przed rokiem 1600: teoria i praktyka muzyczna w wybranych ujęciach muzykologicznych

Analiza i interpretacja muzyki powstałej przed rokiem 1600 stawia przed badaczami i badaczkami wiele wyzwań. Jednym z nich jest kwestia zidentyfikowania i odczytania znaków chromatycznych. Problemem badawczym niniejszej pracy jest próba odpowiedzi na pytanie, czy i jak można zdefiniować chromatykę w odniesieniu do utworów, przede wszystkim motetów, skomponowanych przed 1600 rokiem oraz czy przypuszczalna chromatyka jest świadomym działaniem kompozytora, czy działaniem musica ficta. W jakich przypadkach można mówić o chromatce w systemie przedtonalnym? Spośród dostępnych w literaturze przedmiotu publikacji analizie zostają poddane dwie skrajnie różne monografie, reprezentujące różne podejścia do badania muzyki renesansowej: Musica Ficta. Theories of Accidental Inflections in Vocal Polyphony from Marchetto Da Padova to Gioseffo Zarlino Karola Bergera oraz Secret Chromatic Art in the Netherlands Motet Edwarda E. Lowinsky’ego. Jako trzecie stanowisko przybliżona zostaje także koncepcja diatonic ficta zaproponowana przez Margaret Bent, a także głosy recenzentów i recenzentek publikacji Lowinsky’ego, w tym Marcusa van Crevela, Leona Schradego i Bonnie Gordon.

The analysis and interpretation of music composed before 1600 presents researchers with numerous challenges. One of these is the question of how accidentals can be identified and interpreted. This thesis addresses the question of whether and, if so, how chromaticism can be defined in relation to works, primarily motets, composed before 1600 and whether presumed instances of chromaticism reflect compositional choices or are instead the result of musica ficta. In what circumstances, then, can we speak of chromaticism within a pre-tonal system? Among the publications in the academic literature, this thesis examines two radically different monographs representing contrasting approaches to the study of Renaissance music: Karol Berger’s Musica Ficta: Theories of Accidental Inflections in Vocal Polyphony from Marchetto da Padova to Gioseffo Zarlino and Edward E. Lowinsky’s Secret Chromatic Art in the Netherlands Motet. As a third perspective, Margaret Bent’s concept of diatonic ficta is also discussed, alongside the views of reviewers who responded to Lowinsky’s publication, including Marcus van Crevel, Leo Schrade, and Bonnie Gordon.