Handel wysokiej częstotliwości - aspekty prawne

W ostatnich latach sztuczna inteligencja stała się intensywnie rozwijającą technologią wpływającą na każdy aspekt życia ludzkiego. Znaczny obszar rozwoju sztucznej inteligencji można zauważyć w dziedzinie finansów, w której każdy jej błąd mógłby znacząco wstrząsnąć rynkami tudzież gospodarkami. Takie wstrząsy miały miejsce na pojedynczych rynkach, przez co obecność sztucznej inteligencji (algorytmów) w tym obszarze powoduje gorące dyskusje na temat jej zastosowania i kontrolowania. Obecnie najpopularniejszą formą sztucznej inteligencji na rynku kapitałowym jest handel algorytmiczny wraz z jego szczególnym rodzajem - handlem wysokiej częstotliwości. Owa technologia charakteryzuje się tym, że algorytmy określają parametry zleceń i obracają instrumentami finansowymi bez jakiejkolwiek ingerencji człowieka. Pomimo tego, że temat handlu algorytmicznego jest szeroko poruszany w branży ekonomicznej, wciąż nie cieszy się zainteresowaniem ze strony perspektywy prawnej, w szczególności w Polsce. Zatem, niniejsza rozprawa doktorska jest próbą spojrzenia na handel algorytmiczny, w tym na handel wysokiej częstotliwości, z perspektywy prawno-regulacyjnej, wskazując miejsce takiego handlu w amerykańskim oraz unijnym systemie prawnym, z jednoczesnym uwzględnieniem niemieckiego oraz polskiego systemu prawnego, dokonując przy tym analizy istniejących rozwiązań legislacyjnych oraz podając je ocenie. Część wstępna rozprawy jest poświęcona wpływowi sztucznej inteligencji na rynek kapitałowy, w szczególności na przedstawieniu organizacji, funkcjonowania i efektywności ekonomicznej rynku kapitałowego, scharakteryzowaniu sztucznej inteligencji i prób jej uregulowania, jak i scharakteryzowaniu handlu algorytmicznego oraz handlu wysokiej częstotliwości, w tym korzyści i ryzyk płynących z zastosowaniem tej technologii, odpowiadając tym samym na pytanie, dlaczego wymagała ona regulacji. Następnie, analizowany jest handel algorytmiczny, w szczególności handel wysokiej częstotliwości, na dwóch płaszczyznach, tj. na pierwszej jest omówiona geneza, ewolucja i problematyka regulacji w Stanach Zjednoczonych i Unii Europejskiej, a na drugiej jest przeanalizowany rozwój regulacji w Niemczech oraz w Polsce. W konsekwencji, przeprowadzona zostaje analiza porównawcza dotycząca handlu algorytmicznego oraz handlu wysokiej częstotliwości na tych dwóch płaszczyznach, próbując odpowiedzieć na pytanie, jaka przyszłość czeka regulacje handlu algorytmicznego oraz handlu wysokiej częstotliwości, mając na uwadze stały rozwój, a także nowe legislacje. Zważywszy na to, w zakończeniu, autorka wyciąga postulaty de lege ferenda.

In recent years, artificial intelligence has become an intensely developing technology affecting every aspect of human life. A significant area of artificial intelligence development can be seen in the field of finance, where any of its failures could significantly shake markets or economies. Such shocks have occurred in individual markets, which is why the presence of artificial intelligence (algorithms) in this area is causing heated debates about its application and control. Currently, the most popular form of artificial intelligence in the capital market is algorithmic trading along with its particular type, high-frequency trading. This technique is characterised by the fact that algorithms determine order parameters and trade financial instruments without any human intervention. Despite the fact that the topic of algorithmic trading is widely discussed in the economics industry, it still receives little attention from a legal perspective, especially in Poland. Therefore, this dissertation is an attempt to look at algorithmic trading, including high-frequency trading, from a legal and regulatory perspective, indicating the place of this form of trading in the American and European legal systems, while taking into account also the German and Polish legal systems, analysing the existing legislative solutions and evaluating them. The introduction part of the dissertation is devoted to the impact of artificial intelligence on the capital market, in particular on presenting the organisation, functioning and economic efficiency of the capital market, characterising artificial intelligence and attempts to regulate it, as well as characterising algorithmic trading and high-frequency trading, including the benefits and risks of this technology, thus answering the question why it required regulation. Subsequently, algorithmic trading, in particular high-frequency trading, is analysed at two levels, i.e. the first discusses the origins, evolution and issues of this regulation in the United States and the European Union, and the second analyses the development of this regulation in Germany and Poland. Consequently, a comparative analysis of algorithmic trading and high-frequency trading on these two levels is carried out, attempting to answer the question of what future awaits the regulation of algorithmic trading and high-frequency trading, bearing in mind the continuous development as well as new legislation. Given this, in the conclusion, the author draws de lege ferenda postulates.