Profilowanie kryminalistyczne w rzeczywistości i literaturze kryminalnej – analiza powieści Agathy Christie

Niniejsza praca podejmuje temat profilowania kryminalistycznego i psychologii zbrodni w twórczości Agathy Christie. Celem analizy było zestawienie współczesnych modeli profilowania kryminalistycznego z metodami stosowanymi przez pannę Jane Marple i Hercule’a Poirota. W Morderstwie na plebanii Marple ukazana została jako obserwatorka ludzkich charakterów, posługująca się intuicją i analogiami bliskimi profilowaniu klinicznemu. W Morderstwie w Orient Expressie Poirot rekonstruuje psychologię zbiorowości, odkrywając mechanizm wspólnej zemsty, co odpowiada elementom profilowania typologicznego i behawioralnego. Analiza dowodzi, że literatura kryminalna Christie, choć fikcyjna, antycypuje wiele założeń współczesnej kryminalistyki i stanowi istotne źródło refleksji nad naturą zbrodni.

This thesis explores the subject of criminal profiling and the psychology of crime in the works of Agatha Christie. The aim of the analysis was to compare contemporary models of criminal profiling with the methods employed by Miss Jane Marple and Hercule Poirot. In The Murder at the Vicarage, Marple is portrayed as an observer of human character, relying on intuition and analogies that closely resemble clinical profiling. In Murder on the Orient Express, Poirot reconstructs the psychology of a collective, uncovering the mechanism of shared vengeance, which corresponds to elements of typological and behavioral profiling. The analysis demonstrates that Christie’s crime fiction, though fictional in nature, anticipates many of the assumptions of modern criminology and provides an important source of reflection on the nature of crime.