Semantics of Indexicals in Apparent Context Shift: a study based on fictional discourse and answering machine paradox type sentences

Celem rozprawy doktorskiej jest dokonanie analizy zjawiska przesunięcia odniesienia wyrażeń okazjonalnych w dyskursie fikcjonalnym oraz w zdaniach typu Paradoks Automatycznej Sekretarki, a także zaproponowanie nowego mechanizmu wyjaśniającego semantykę takich wypowiedzi, nazwanego rozszczepieniem centrum deiktycznego. Dyskusja prowadzona jest w ramach semantyki warunków prawdziwościowych, na styku lingwistyki formalnej i filozofii języka. W szczególności odnosi się do debaty semantyczno-pragmatycznej dotyczącej granic znaczenia warunkowo-prawdziwościowego i umieszcza teorię rozszczepienia centrum deiktycznego stanowczo w obrębie semantyki, czerpiąc obficie z intuicji Davida Kaplana. Wkładem niniejszej pracy w dziedzinę semantyki jest uogólnienie zjawiska, które dotychczas rozpatrywano jedynie na podstawie pojedynczych przykładów. Dyskusja dostarcza także solidnych argumentów na rzecz usytuowania podziału centrum deiktycznego w podejściu warunkowo-prawdziwościowym do semantyki wyrażeń okazjonalnych.

Wprowadzenie przedstawia ogólny zarys problematyki przesunięcia odniesienia wyrażeń okzjonalnych. Podkreślono w nim znaczenie ujednoliconej teorii przesunięcia odniesienia wyrażeń okazjonalnych oraz wskazano luki w literaturze. Przegląd literatury dokonuje syntezy najbardziej wpływowych teorii dotyczących zjawiska deiksy i okazjonalności zarówno w lingwistyce, jak i w filozofii języka. Dyskusja ta służy osadzeniu wybranej metodologii w kontekście różnych podejść do problematyki zależności kontekstowej.

Rozdział poświęcony dyskursowi fikcjonalnemu analizuje semantykę wyrażeń okazjonalnych w literaturze, a w szczególności własności semantyczne zaimka „ja” używanego w narracji pierwszoosobowej. Wprowadza rozróżnienie pomiędzy autorem a narratorem oraz przedstawia podstawowe założenie proponowanego mechanizmu rozszczepienia centrum deiktycznego - koncepcję, że jedna wypowiedź może pełnić podwójną funkcję semantyczną, odwołując się do dwóch różnych zestawów współrzędnych kontekstowych.

Rozdział poświęcony paradoksom opóźnionej interpretacji analizuje semantykę wyrażeń okazjonalnych w wypowiedziach uwiecznianych w celu ich interpretacji w innym czasie lub miejscu. Druga część rozdziału dotyczy analizy międzyjęzykowej składni i semantyki zdania „Nie ma mnie tutaj teraz”, które wywołuje klasyczny Paradoks Automatycznej Sekretarki. W analizie bierze się pod uwagę język angielski oraz polski. Zauważono, że w języku polskim takie zanegowane struktury miejscownikowe dopuszczają zjawisko składniowe używania dopełniacza po negacji, co sugeruje, że zaimek okazjonalny nie musi być podmiotem takich zdań. Stanowi to oryginalny wkład w dziedzinę niniejszej pracy, gdyż języki słowiańskie dotąd nie były uwzględniane analizach dotyczących przesunięcia odniesienia wyrażeń okazjonalnych.

Ostatni rozdział poświęcony jest szczegółowemu wyjaśnieniu nowatorskiego rozwiązania zaproponowanego w niniejszej pracy – mechanizmu rozszczepienia centrum deiktycznego. Teoria zilustrowana jest przykładami wypowiedzi z dyskursu fikcjonalnego oraz wypowiedzi nagranych do opóźnionej interpretacji, które stanowią główny przedmiot badań pracy. Ustalenie dwóch powiązanych ze sobą centrów deiktycznych jest modelowane za pomocą konwencji językowej, której wyjaśnienie zawarto w tym rozdziale. Pokazano, w jaki sposób teoria ta uogólnia zjawisko przesunięcia indeksykalnego i przedstawiono argumenty na rzecz czysto semantycznego charakteru tego zjawiska. Praca kończy się podsumowaniem zalet mechanizmu podziału centrum deiktycznego. W szczególności zwraca uwagę na jego możliwość zamknięcia luki między semantyką warunków prawdziwościowych a danymi językowymi wykazującymi na nietypowe odniesienia wyrażeń okazjonalnych w określonych konwencjach. Podkreślono innowacyjny charakter tego podejścia do analizy wrażliwości kontekstowej w ujęciu znaczenia opartego na odniesieniu.

The goal of the thesis is to provide a comprehensive analysis of the phenomenon of indexical shift in fictional discourse and Answering Machine Paradox type sentences and propose a novel mechanism explaining the semantics of such utterances called deictic center split. The discussion is focused within a truth-conditional framework at the intersection of formal linguistics and philosophy of language, as it places the theory of deictic center split firmly within the domain of semantics drawing from the intuitions of David Kaplan. The contribution of this thesis to the domains of semantics is a generalisation of a phenomenon that has been hitherto considered only with reference to particular examples. This discussion also provides solid arguments for situating deictic center split within a truth conditional approach to the semantic of indexicals.

The thesis is divided into five chapters. The introduction gives an overview of the issues concerning indexical shift along with examples of utterances that have been analysed with reference to this phenomenon in the past. It highlights the importance of a unified theory of indexical shift and points out gaps in the literature. This discussion serves to situate the chosen methodology in the context of varied approaches to the issues concerning context-dependence.

The chapter devoted to fictional discourse analyses the semantics of indexicals in fiction, especially the pronoun “I” as used in first-person narration. It makes a distinction between authors and narrators and introduces the basic premise of the proposed mechanism of deictic center split - the concept that one utterance can have a dual semantic function with access to two different sets of indexical coordinates. It is also noted that fictional utterances can exist not only in novels or films - the example of role-playing games is given to show how a deictic indices can shift over the course of one utterance.

The chapter devoted to delayed interpretation paradoxes analyses the semantic of indexicals in utterances that are recorded for interpretation at a later time or different place. The second part of this chapter concerns a cross-linguistic analysis of the syntax and semantics of the sentence “I am not here now”, which triggers the classical Answering Machine Paradox in English and Polish. It is noted that in Polish such negated locative structures license a syntactic phenomenon called the Genitive of Negation, which suggests that the indexical pronoun might not be the subject of such sentences. This is an original contribution of this thesis as Slavic languages have hitherto not been included in language data concerning indexical shift.

The final chapter is devoted to a detailed explanation of the novel contribution to the field proposed in this thesis - the mechanism of deictic center split. The theory is illustrated drawing from examples of utterances in fictional discourse and utterances recorded for delayed interpretation, which are the focus of this thesis. The fixing of two linked deictic centers is modelled via the use of a linguistic convention, which is explicated in this chapter. It is explained how this theory generalises the phenomenon of indexical shift and arguments are presented for the purely semantic nature of this phenomenon.

The thesis concludes with a reiteration of the advantages of deictic center split in closing the gap between truth-conditional semantics and linguistic data exhibiting shifting behaviour of indexical expressions under certain conventions. It underscores the innovative nature of this approach to analysing context-sensitivity in a reference-based framework. It also outlines avenues for further research opened by the introduction of deictic center split, in particular into other domains of context sensitivity including for artificially generated utterances.