Prawo do rzetelnego procesu a stosowanie algorytmów predykcyjnych w wymiarze sprawiedliwości - doświadczenia Stanów Zjednoczonych Ameryki na przykładzie systemu COMPAS

Tematem pracy jest analiza dopuszczalności stosowania algorytmów predykcyjnych w systemie wymiaru sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych na przykładzie narzędzia COMPAS (Correctional Offender Management Profiling for Alternative Sanctions). Celem pracy jest ocena zgodności wykorzystania tego typu systemów z konstytucyjnymi standardami należytego procesu prawnego (due process of law) oraz zasadą równości wobec prawa (the Equal Protection Clause), a także identyfikacja głównych zagrożeń prawnych wynikających z ich stosowania. Przedmiotem badań jest funkcjonowanie systemu COMPAS oraz jego wykorzystanie w praktyce orzeczniczej, ze szczególnym uwzględnieniem sprawy State v. Loomis. Zakres pracy obejmuje charakterystykę narzędzia COMPAS, analizę zarzutów formułowanych wobec niego w literaturze oraz badaniach empirycznych, a także ocenę jego dopuszczalności w świetle prawa konstytucyjnego USA. W pracy przyjęto tezę, że wykorzystanie algorytmów predykcyjnych w amerykańskim procesie karnym jest dopuszczalne, pod warunkiem zachowania ich pomocniczego charakteru oraz zapewnienia odpowiednich gwarancji procesowych. Wyniki przeprowadzonej analizy wskazują, że system COMPAS, jako algorytm o ograniczonej transparentności (tzw. algorytm czarnej skrzynki), rodzi istotne wątpliwości z punktu widzenia due process of law szczególnie w kontekście prawa do indywidualnego rozstrzygnięcia. Jednocześnie stwierdza się, że obowiązujące normy konstytucyjne mogą być interpretowane rozszerzająco w sposób umożliwiający ich zastosowanie do nowych technologii. Analiza orzeczenia w sprawie State v. Loomis prowadzi do wniosku, że stosowanie COMPAS nie zostało zakazane, lecz uzależniono możliwość jego użycia poprzez wprowadzenie określonych ograniczeń i ostrzeżeń dotyczących jego działania.

The subject of this thesis is an analysis of the admissibility of using predictive algorithms in the U.S. justice system, using the example of the COMPAS (Correctional Offender Management Profiling for Alternative Sanctions) tool. The aim of this thesis is to assess the compliance of the use of such systems with constitutional standards of due process of law and the Equal Protection Clause, as well as to identify the main legal risks arising from their use. The subject of the research is the functioning of the COMPAS system and its use in judicial practice, with particular emphasis on the case of State v. Loomis. The scope of the thesis includes a description of the COMPAS tool, an analysis of the criticisms leveled against it in the literature and empirical studies, as well as an assessment of its admissibility in light of U.S. constitutional law. The thesis posits that the use of predictive algorithms in the American criminal justice system is permissible, provided that their auxiliary nature is maintained and appropriate procedural safeguards are ensured. The results of the analysis indicate that the COMPAS system, as an algorithm with limited transparency (a so-called “black box” algorithm), raises significant doubts from the perspective of due process of law, particularly in the context of the right to an individual adjudication. At the same time, it is noted that existing constitutional standards may be interpreted broadly in a manner that allows for their application to new technologies. An analysis of the ruling in State v. Loomis leads to the conclusion that the use of COMPAS has not been prohibited, but that its use is subject to certain restrictions and caveats regarding its operation.