Les néologismes constructionnels et sémantiques dans la publicité: une analyse pragmatique en langue française dans les secteurs médical, cosmétique et nutritionnel

Niniejsza praca magisterska stanowi analizę pragmatyczną neologizmów konstrukcyjnych i semantycznych występujących w reklamie francuskojęzycznej w trzech wybranych sektorach : kosmetycznym, medycznym i żywieniowym. W części teoretycznej omówiono definicję i klasyfikację neologizmów, ze szczególnym uwzględnieniem podziału na neologizmy słowotwórcze (czyli, formalne, tworzone na drodze procesów słowotwórczych) oraz neosemantyzmy (czyli zmiany znaczeniowe istniejących wyrazów). Przeanalizowano funkcję reklamy jako narzędzia perswazji, podkreślając znaczenie kontekstu pragmatycznego, językowych wyobrażeń oraz roli innowacji leksykalnej w budowaniu tożsamości marki. Neologizmy zostały przeanalizowane pod kątem budowy morfologicznej, znaczenia i funkcji pragmatycznej w dyskursie reklamowym. Wyniki wskazują, że najczęściej stosowanymi strategiami tworzenia neologizmów w badanych sektorach są derywacja i kompozycja. Powszechnie występują morfemy paraleksykalne o wysokiej wartości perswazyjnej, takie jak bio- czy -ultra, a także przedrostki typu anti- oraz sufiksy takie jak -ant, -nino, -ine. Dużą rolę odgrywają także złożenia z członami obcojęzycznymi (Flexilift, Acti’Shot) oraz twory o charakterze okazjonalnym i wysokiej ekspresywności, jak Joyourts, Rayonescence, Vromage. Neosemantyzmy stanowią osobną kategorię, w której istotne są przesunięcia znaczeniowe słów istniejących (désaltérant, nutritive, protecteur), często prowadzące do intensyfikacji wartości użytkowej produktu. Celem takich przesunięć jest wywołanie u odbiorcy pozytywnych skojarzeń i skłonienie go do utożsamiania produktu z nowoczesnością, zdrowiem czy skutecznością. Wśród analizowanych form dominują rzeczowniki i przymiotniki. Rzeczowniki pełnią funkcję nominatywną i pozycjonującą produkt, natomiast przymiotniki — podkreślają wartość produktu i wzmacniają atrakcyjność komunikatu. Czasowniki, nieco rzadsze, zwiększają dynamikę przekazu. W pracy wykazano, że neologizmy pełnią w reklamie nie tylko funkcję innowacyjną, lecz przede wszystkim perswazyjną. Umożliwiają konstruowanie świata przedstawionego produktu, wzmacniają jego wyjątkowość i promują wartości takie jak naturalność, skuteczność czy troska o zdrowie i środowisko. Szczególne znaczenie mają tu okazjonalizmy reklamowe — formy niskoczęstotliwościowe, nieobecne w słownikach, powstałe na potrzeby kampanii lub produktu, jak Sephoriser czy Parmijoy. Są one niepowtarzalne, silnie nacechowane stylistycznie i pełnią funkcję krótkoterminowej identyfikacji marki. Wnioski płynące z badania pokazują, że reklama wykorzystuje neologizmy jako narzędzia językowej ekonomii i sugestii. Odpowiadają one na potrzeby rynku, ale też na oczekiwania odbiorców — konsumentów poszukujących nowości, efektywności i wartości symbolicznych. Neologizmy są zatem nie tylko przejawem językowej kreatywności, ale też skutecznym elementem strategii marketingowej i odzwierciedleniem zmieniających się norm społecznych, kulturowych i ekonomicznych.

This master's thesis offers a pragmatic analysis of constructional and semantic neologisms found in French-language advertising, with a focus on three specific sectors: cosmetics, medicine, and nutrition. The theoretical section outlines the definitions and classifications of neologisms, with a clear distinction between constructional neologisms (i.e., formal neologisms created through word-formation processes such as derivation, including parasynthetic derivation, and compounding) and semantic neologisms (i.e., semantic shifts of already existing words). The role of language in advertising is analyzed from a persuasive perspective, emphasizing pragmatic context, linguistic imaginaries, and the centrality of lexical innovation in brand identity construction. The results indicate that derivation and compounding are the most frequently used mechanisms. Highly persuasive paralexical morphemes such as bio-, ultra-, and prefixes like anti-, along with suffixes like -ant, -nino, and -ine, are widespread. Hybrid compounds incorporating foreign elements (Flexilift, Acti’Shot) and highly expressive occasional forms (Joyourts, Rayonescence, Vromage) also demonstrate notable lexical creativity. Semantic neologisms form a separate category, involving subtle meaning extensions of familiar words (désaltérant, nutritive, protecteur), typically used to enhance the perceived value or benefit of a product. These shifts aim to provoke positive associations in the consumer's mind and to link the product to notions of modernity, health, or effectiveness. Nouns and adjectives dominate the corpus. Nouns serve naming and positioning functions for products, while adjectives add value judgments and increase the appeal of the advertising message. Verbs, though less frequent, convey a sense of action (s’élancer, drainer, relipider). Special attention is given to advertising occasionalisms, low-frequency lexical items not attested in dictionaries, created for a single communicative context (e.g., Sephoriser, Parmijoy). These units are highly stylized, non-reproducible, and designed for short-term brand identification. The study's conclusions show that advertising uses neologisms as tools of lexical economy, expressiveness, and suggestion. They meet both market needs and consumer expectations for novelty, efficacy, and symbolic value. Neologisms are thus not merely manifestations of linguistic creativity, but crucial components of marketing strategy and reflections of evolving social, cultural, and economic norms.

Ce mémoire de master constitue une analyse pragmatique des néologismes constructionnels et sémantiques présents dans la publicité francophone, dans trois secteurs choisis : cosmétique, médical et nutritionnel. Dans la partie théorique, nous présentons les définitions et classifications des néologismes, en mettant l’accent sur la distinction entre les néologismes constructionnels (c’est-à-dire formels, créés par des procédés de formation de mots) et les néosémantismes (changements de sens d’unités déjà existantes). Le rôle du langage publicitaire en tant qu'outil de persuasion est analysé, avec une attention particulière portée au contexte pragmatique, aux imaginaires linguistiques et au rôle de l’innovation lexicale dans la construction de l’identité de marque. Les néologismes ont été analysés en termes de structure morphologique, de signification et de fonction pragmatique dans le discours publicitaire, Les résultats indiquent que les procédés les plus fréquemment utilisés sont la dérivation et la composition. Des morphèmes paralexicaux à forte valeur persuasive, tels que bio-, ultra-, ainsi que des préfixes comme anti- et des suffixes tels que -ant, -nino,-ine sont largement employés. Nous observons également un usage notable de constructions hybrides comportant des éléments étrangers (Flexilift, Acti’Shot) ainsi que des créations lexicales occasionnelles fortement expressives, comme Joyourts, Rayonescence ou Vromage. Les néosémantismes forment une catégorie à part, dans laquelle le sens d’un mot connu est déplacé (désaltérant, nutritive, protecteur), souvent dans le but de renforcer la valeur utilitaire perçue du produit. Ce type de glissement sémantique vise à provoquer chez le consommateur des associations positives et à l’inciter à associer le produit à la modernité, à la santé ou à l'efficacité. Les noms et adjectifs dominent dans le corpus. Les noms remplissent une fonction dénominative et de positionnement du produit, tandis que les adjectifs construisent la valorisation et renforcent l’attrait du message. Les verbes, bien que plus rares, ajoutent du dynamisme, et une promesse d’action implicite (s’élancer, drainer, relipider). L’étude accorde une attention particulière aux occasionnalismes publicitaires – des formes à très faible fréquence, non recensées dans les dictionnaires, créées pour un contexte de communication unique, comme Sephoriser ou Parmijoy. Ces unités fortement marquées stylistiquement et remplissent une fonction d’identification à court terme de la marque. Les conclusions de cette recherche montrent que la publicité utilise les néologismes comme outils d’économie lexicale, d’expression et de suggestion. Ils répondent aux besoins du marché, mais aussi aux attentes des consommateurs à la recherche de nouveauté, d’efficacité et de valeurs symboliques. Les néologismes ne sont donc pas uniquement des manifestations de créativité linguistique, mais aussi un élément stratégique essentiel de la communication marketing et un reflet des normes sociales, culturelles et économiques en mutation.