Aesthetics of Design. Critical analysis of contemporary discussion in the philosophy of design

W rozprawie stawiam tezę, że dizajn należy uznać za praktykę ze swej istoty estetyczną. Należy przy tym dodać, że twierdzenie to nie opiera się jedynie na przekonaniu, że dizajn dąży do tworzenia przedmiotów obdarzonych wartością estetyczną, jak często sugeruje się to na gruncie współczesnej estetyki projektowania (Contemporary Aesthetics of Design—CAD). Moja teza opiera się raczej na twierdzeniu, że teorie te przyczyniają się do estetyzacji dizajnu na poziomie teorii, mając przy tym na celu zachowanie ciągłości z tradycyjną estetyką, która była zorientowana na sztukę. Z tej perspektywy dizajn jawi się nie tylko jako akt twórczy, ale również jako profesjonalne działanie estetyczne kształtujące nasze codzienne środowisko. Chociaż krytykuję podejścia funkcjonujące w ramach CAD, nie zamierzam całkowicie ich odrzucać. Wręcz przeciwnie, uznaję, że poruszają one kluczowe kwestie dotyczące teorii dizajnu, takie jak potrzeba wypracowania odrębnego podejścia, które rzuci światło na estetyczne wymiary codzienności. Moja propozycja ma na celu rozszerzenie istniejących ram teoretycznych poprzez integrację wartościowych ujęć w ramach CAD z bardziej wszechstronną koncepcją dizajnu. Sugeruję, że dizajn powinien być rozumiany jako praktyka estetyczna, która jest nierozerwalnie związana z kontekstem codziennych doświadczeń estetycznych, szczególnie w kontekście użytkowania zaprojektowanych przedmiotów. Moje twierdzenie, że dizajn należy uznawać za praktykę estetyczną, nie jest czystą abstrakcją teoretyczną; wyłania się ono z refleksji nad naszymi codziennymi interakcjami z przedmiotami użytkowymi. Interakcje te pokazują, że dizajn naturalnie wpisuje się w horyzont doświadczenia estetycznego, czyniąc je dostępnym dla każdego. Moje podejście wprowadza zupełnie nową perspektywę w stosunku do CAD i jest zakorzenione w refleksji nad rzeczywistością naszych codziennych doświadczeń estetycznych, podkreślając centralną rolę, jaką dizajn odgrywa w kształtowaniu naszego postrzegania świata i funkcjonowania w nim. Podstawą do rewizji dyskursu współczesnej estetyki dizajnu stanowi analiza współczesnych tendencji teoretycznych i metodologicznych w badaniach nad projektowaniem (design research), które często marginalizują estetykę filozoficzną. Marginalizacja ta grozi ograniczeniem zakresem badań nad projektowaniem i ograniczeniem ich potencjału do pełnego zgłębiania i artykułowania różnorodnych aspektów doświadczenia projektowania. Moim celem jest więc zapobieżenie tej nierównowadze przez sformułowanie postulatu krytycznej integracji estetyki filozoficznej z badaniami nad projektowaniem. Dążę również do zacieśnienia dialogu między tymi dwiema dyscyplinami, aby dzięki niemu mogły się wzajemnie wzbogacać, przyczyniając się do bardziej zniuansowanego i wszechstronnego rozumienia współczesnych praktyk dizajnerskich i ich estetycznych implikacji.

The thesis I put forward in this dissertation argues that design should be understood as an inherently aesthetic practice. However, it is important to clarify that this claim is not predicated merely on the notion that the design practice seeks to create objects imbued with aesthetic value, as posited by Contemporary Aesthetics of Design (CAD). Rather, my thesis is grounded in the assertion that such theories are engaged in a process of theoretical aestheticization of design—a methodological endeavor that aims to maintain continuity with the tradition of aesthetic theory, which has historically been oriented towards art. From this vantage point, design is conceived not only as a creative act but also as a professional aesthetic operation that shapes our everyday environment. While I critique the CAD approach, my intention is not to dismiss it entirely. On the contrary, I acknowledge that it addresses critical issues concerning design, such as the need for a distinct aesthetic theory that illuminates the aesthetic dimensions of the everyday. My proposal, therefore, seeks to expand the existing theoretical framework by integrating the valuable contributions of CAD theories with a more encompassing conception of design. I suggest that design should be understood as an aesthetic practice that is inherently situated within the context of everyday aesthetic experience, particularly in the use of functional objects. My argument for interpreting design as an aesthetic practice is not a mere theoretical abstraction; it emerges from an examination of our quotidian interactions with functional objects. These interactions demonstrate that design naturally aligns with the horizon of aesthetic experience, making it accessible to everyone. Thus, my approach introduce an entirely new perspective with respect to CAD and is rooted in a reflection on the reality of our everyday aesthetic experiences, emphasizing the central role design plays in shaping how we perceive and functionally engage with the world around us. The rationale behind revising the philosophical discourse on the aesthetics of design stems from an analysis of contemporary theoretical and methodological trends in design research, which often marginalize philosophical aesthetics. This marginalization risks diminishing the scope of design research and limiting its potential to fully explore and articulate the diverse aspects of the experience of designing. My objective, therefore, is to rectify this imbalance by advocating for a critical reintegration of philosophical aesthetics into design research discourse. Moreover, I aspire to foster a closer dialogue between these two disciplines, so that they may mutually enrich one another, leading to a more nuanced and comprehensive understanding of contemporary design practices and their aesthetic implications.