Propozycje zmian ordynacji wyborczej do Sejmu z 2022 roku i ich potencjalny wpływ na system partyjny Polski

Praca analizuje proponowane w 2022 r. przez obóz Zjednoczonej Prawicy zmiany ordynacji wyborczej do Sejmu. Celem pracy było zweryfikowanie, czy nowy system wyborczy doprowadziłby do osiągnięcia celów pożądanych przez ugrupowania postulujące zmiany. Hipoteza badawcza pracy brzmi następująco: proponowana zmiana ordynacji wyborczej mogła doprowadzić do osłabienia politycznej pozycji Prawa i Sprawiedliwości, zwiększenia niezależności posłów od komitetów wyborczych oraz zmian modelu polskiego systemu partyjnego w kierunku modelu dwublokowego. W pracy wykorzystano metody analizy systemowej oraz metodę neoinstytucjonalną. Głównymi źródłami w pracy są dane liczbowe o wynikach poszczególnych wyborów parlamentarnych, oraz literatura teoretyczna dotycząca tematyki systemów wyborczych. W pracy wykazano, że wprowadzona reforma osłabiłaby pozycję polityczną Prawa i Sprawiedliwości na polskiej scenie politycznej, nie doprowadzając do wygranej w 2023 r. nawet w najbardziej optymistycznych scenariuszach. Reforma zwiększyłaby niezależność posłów od komitetów wyborczych, doprowadzając do zmian pozycji posła w polskim systemie partyjnym w kierunku pozycji charakterystycznej dla systemów większościowych. Zmiany nie doprowadziłyby do przekształcenia polskiego systemu politycznego w kierunku modelu dwublokowego, ze względu na niedostatecznie silne efekty większościowe w zestawieniu ze specyfiką polskiej sceny politycznej.

This paper analyses the changes to the electoral system to the polish Sejm proposed in 2022 by the United Right coalition. The goal of this paper was to verify, if the new electoral system would result in changes desired by its proposers. The hypothesis is: the proposed changes to the electoral law could lead to the weakening of the political position of the Law and Justice party, increase of deputies’ independence from electoral committees, and changes to the polish party system in the direction of the two-bloc model. The systems analysis method and the neo-institutional method were utilised. The main sources were the numerical data regarding the detailed election results, and the theoretical literature regarding the field of electoral systems. The paper proves that the reform, if implemented, would weaken the political position of the Law and Justice party, failing to ensure its victory in the 2023 election even in the most optimistic scenario. The reform would increase the deputies’ independence from their electoral committees, leading to changes in the position of the deputy in the Polish party system in favour of those more prevalent in majoritarian systems. The changes would not lead to the transformation of the Polish party system into the two-block system, because of insufficiently strong majoritarian effects in conjunction with the particularities of the Polish political scene.