Zmiana czy ciągłość? Polityka zagraniczna Filipin wobec Chin w latach 2001-2022

Filipiny stanowią przykład państwa średniego znajdującego się w środku rywalizacji między dwoma mocarstwami oraz starającego się realizować swoje interesy pomimo ograniczających uwarunkowań strukturalnych. Dotychczasowa literatura kładzie przede wszystkim nacisk na uwarunkowania systemowe albo wewnętrzne filipińskiej polityki wobec Chin. Autor dąży do połączenia obu tych perspektyw w jednej długoterminowej analizie, oraz zbadania zasadności dominującego w literaturze przekonania o zmienności filipińskiej polityki wobec Chin. Problemem badawczym pracy jest ustalenie zakresu ciągłości i zmiany polityki Filipin wobec Chin w latach 2001–2022. W tym celu dokonuje systematycznego badania i porównania uwarunkowań, celów oraz instrumentów każdej z administracji. Korzysta on z analizy dokumentów, analizy porównawczej oraz analizy procesu, a także wprowadza swój własny model analityczny składający się z uwarunkowań trwałych i zmiennych, celów rzeczywistych, ich hierarchii oraz instrumentów polityki zagranicznej wobec Chin.Przeprowadzone badanie prowadzi autora do wniosku, że zmiany w filipińskiej polityce zagranicznej wobec Chin w latach 2001–2022 miały charakter głównie adaptacyjny i dotyczyły doboru odpowiednich instrumentów politycznych, militarnych i ekonomicznych w obliczu zmieniających się uwarunkowań wewnętrznych i zewnętrznych. Cele rzeczywiste, do których realizacji dążyła każda z administracji, pozostały jednak takie same, zmianie ulegała jedynie ich hierarchia. Filipińska polityka zagraniczna wobec Chin w latach 2001–2022 zachowała tym samym względną ciągłość. Polityka zagraniczna państwa średniego staje się więc sztuką korzystania z ograniczonego katalogu działań w reakcji na bieżące wydarzenia i celem realizacji pewnych podstawowych interesów narodowych w sytuacji stałej presji i asymetrii sił względem mocarstw.

The Philippines represent an example of a middle power caught in the middle of a rivalry between two great powers, striving to pursue its own interests despite constraining structural conditions. Existing literature focuses primarily either on systemic or domestic determinants of Philippine foreign policy toward China. The author seeks to combine both perspectives within a single long-term analysis, while examining the validity of the prevailing assumption in the literature regarding the variability of Philippine foreign policy toward China. The research problem of this thesis is to determine the extent to which Philippine foreign policy toward China in the years 2001–2022 exhibited continuity and the extent to which it underwent change. To this end, the author conducts a systematic examination and comparison of the conditions, objectives, and instruments of each administration. The study employs document analysis, comparative analysis, and process analysis, and introduces an original analytical model comprising permanent and variable conditions, actual objectives, their hierarchy, and the instruments of foreign policy toward China. The conducted research leads the author to the conclusion that changes in Philippine foreign policy toward China in the years 2001–2022 were primarily adaptive in nature and concerned the selection of appropriate political, military, and economic instruments in response to shifting internal and external conditions. The actual objectives pursued by each administration, however, remained the same — only their hierarchy changed. Philippine foreign policy toward China in the years 2001–2022 thus preserved relative continuity. The foreign policy of a middle power therefore becomes an art of navigating a limited catalogue of actions in response to current events, subordinated to the pursuit of fundamental national interests under conditions of constant pressure and asymmetry of power vis-à-vis great powers.