Révolte personnelle et sociale dans la langue du rap: métaphores, métonymies et isotopies choisies dans l’album Feu de Nekfeu

Tematem niniejszej pracy licencjackiej jest bunt indywidualny i społeczny w języku rapu, analizowany na przykładzie wybranych metafor, metonimii i izotopii w albumie Feu Nekfeu. Punktem wyjścia jest pytanie badawcze: „W jaki sposób Nekfeu przedstawia bunt jednocześnie indywidualny i społeczny w albumie Feu za pomocą środków językowych takich jak metafora, metonimia i izotopia?”. Praca podejmuje zagadnienie, w jaki sposób środki stylistyczne i struktury znaczeń obecne w tekstach rapowych pozwalają wyrażać sprzeciw wobec rzeczywistości społecznej i egzystencjalnej, a także kształtować obraz jednostki buntującej się przeciw uniformizacji oraz mechanizmom współczesnego świata. W części teoretycznej przedstawiono narodziny rapu i jego implantację we Francji, scharakteryzowano rap francuski jako lustro konfliktów społecznych oraz omówiono specyfikę tego gatunku jako języka hybrydycznego, łączącego oralność, rytm, slang i intertekstualność. Ukazano także biograficzny i środowiskowy kontekst działalności Nekfeu, jego przynależność do kolektywów hip‑hopowych oraz kształtowanie się jego postawy jako artysty zaangażowanego, łączącego bunt społeczny z refleksją. Teoretyczne ramy pracy wyznaczają koncepcje metafory, metonimii i izotopii, których definicje, typologia oraz funkcje w dyskursie zostały omówione w osobnych podrozdziałach. W części analitycznej poddano analizie trzy utwory Nekfeu: „Rêve d’avoir des rêves”, „Nique les clones, Pt. II” oraz „Le Horla”, traktując je jako przykłady współczesnej piosenki protestu oraz poetyckiej krytyki rzeczywistości społecznej. W części analitycznej zbadano, w jaki sposób metafora służy jako narzędzie zapisu buntu, jak metonimia i synekdocha pozwalają kondensować doświadczenie społecznego lęku, a izotopie (m.in. snu czy świata podporządkowanego liczbom) organizują sens tekstów. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że Nekfeu nie tylko opisuje bunt, tylko łączy doświadczenie indywidualne z perspektywą społeczną i nadaję rapowi wymiar refleksyjny oraz erudycyjny.

The subject of this bachelor’s thesis is personal and social revolt in the language of rap, analysed on the basis of selected metaphors, metonymies and isotopies in Nekfeu’s album Feu. The point of departure is the following research question: “How does Nekfeu represent a form of revolt that is both intimate and social in the album Feu through linguistic devices such as metaphor, metonymy, and isotopy?”. The thesis explores how stylistic devices and structures of meaning in rap lyrics make it possible to express opposition to social and existential reality, while shaping the image of an individual who resists uniformisation and the mechanisms of the contemporary world.
The theoretical part presents the origins of rap and its emergence in France, characterises French rap as a mirror of social conflicts, and discusses the specificity of this genre as a hybrid language combining orality, rhythm, slang and intertextuality. It also outlines the biographical and social context of Nekfeu’s work, his membership in hip‑hop collectives, and the formation of his stance as an engaged artist who brings together social revolt and intimate reflection. The theoretical framework of the thesis is defined by the concepts of metaphor, metonymy and isotopy, whose definitions, classifications and functions in discourse are discussed in separate subsections.
The analytical part examines three tracks by Nekfeu: “Rêve d’avoir des rêves”, “Nique les clones, Pt. II” and “Le Horla”, treated as examples of contemporary protest song and poetic critique of social reality. The analysis shows how metaphor serves as a tool for writing revolt, how metonymy and synecdoche condense the experience of social anxiety, and how isotopies (notably those of dream and of a world governed by numbers) organise the meaning of the texts. The study leads to the conclusion that Nekfeu not only describes revolt, but constantly reconfigures it, combining intimate experience with a social perspective and giving rap a reflective and erudite dimension.

Le sujet de ce mémoire de licence est la révolte individuelle et sociale dans la langue du rap, analysée à partir de métaphores, de métonymies et d’isotopies choisies dans l’album Feu de Nekfeu. Le point de départ est la question de recherche suivante: « Comment Nekfeu met‑il en scène une forme de révolte à la fois intime et sociale dans l’album Feu à travers des procédés linguistiques comme la métaphore, la métonymie et l’isotopie? ». Le travail examine comment les moyens stylistiques et les structures de sens présents dans les textes de rap permettent d’exprimer une opposition à la réalité sociale et existentielle, tout en construisant l’image d’un individu qui se révolte contre l’uniformisation et les mécanismes du monde contemporain.
Dans la partie théorique, on présente la naissance du rap et son implantation en France, on caractérise le rap français comme miroir des conflits sociaux et on discute la spécificité de ce genre en tant que langue hybride, combinant oralité, rythme, argot et intertextualité. Cette partie expose également le contexte biographique et social de l’activité de Nekfeu, son appartenance à différents collectifs hip‑hop ainsi que la formation de sa posture d’artiste engagé, qui articule révolte sociale et réflexion intime. Le cadre théorique du mémoire est constitué par les notions de métaphore, de métonymie et d’isotopie, dont les définitions, la classification et les fonctions dans le discours sont présentées dans des sous‑chapitres distincts.
La partie analytique se concentre sur trois morceaux de Nekfeu: « Rêve d’avoir des rêves », « Nique les clones, Pt. II » et « Le Horla », considérés comme des exemples de chanson de protestation contemporaine et de critique poétique de la réalité sociale. L’analyse montre comment la métaphore fonctionne comme un outil d’écriture de la révolte, comment la métonymie et la synecdoque permettent de condenser l’expérience de l’angoisse sociale, et comment les isotopies (notamment du rêve et d’un monde régi par les chiffres) organisent le sens des textes. L’étude conduit à la conclusion que Nekfeu ne se contente pas de décrire la révolte, mais qu’il la reconfigure sans cesse, en reliant l’expérience intime à la perspective sociale et en conférant au rap une dimension réflexive et érudite.