The Common European Asylum System’s response to migration flows: comparative analysis of the Syrian and Ukrainian refugee crises

Wspólny europejski system azylowy (CEAS) został stworzony w celu zharmonizowania działań UE w odpowiedzi na migrację wymuszoną, a mimo to tylko dwukrotnie musiał zmierzyć się z najtrudniejszymi wyzwaniami: kryzysem uchodźczym z Syrii w 2015 r. oraz kryzysem ukraińskim, który rozpoczął się w 2022 r. W niniejszej pracy porównano reakcję UE na oba te wydarzenia, wykorzystując neoklasyczne ramy realistyczne oraz metodę studium przypadku skupiającą się na Niemczech, Grecji, Polsce i Węgrzech, aby ocenić, w jakim stopniu CEAS ewoluował i jakie wyzwania pozostają do rozwiązania. W analizie porównano oba kryzysy w pięciu wymiarach – legalizacji, zarządzania granicami, praw człowieka, efektywności proceduralnej oraz solidarności – i stwierdzono, że szybsza i bardziej hojna reakcja UE na sytuację Ukraińców opierała się w dużej mierze na pierwszym w historii uruchomieniu dyrektywy w sprawie tymczasowej ochrony, która pozwoliła ominąć zasadę pierwszego kraju wjazdu zawartą w rozporządzeniu dublińskim, która w 2015 r. przytłoczyła Grecję i Włochy. Pomimo tej rozbieżności prawnej podstawowe przeszkody okazały się niezmienne: nieproporcjonalne obciążenie państw pierwszej linii, opór wobec wiążących zobowiązań, niewykonane orzeczenia oraz powtarzające się naruszenia praw, dotykające kolejno różne grupy.

The Common European Asylum System (CEAS) was designed to harmonise the EU's response to forced migration and yet has faced its most demanding tests only twice: the Syrian refugee crisis of 2015 and the Ukrainian crisis beginning in 2022. This thesis compares the EU's response to both, using a neoclassical realist framework and a case-study design centred on Germany, Greece, Poland and Hungary, to assess how far the CEAS evolved and what challenges remain. The analysis compares the crises across five dimensions — legalisation, border management, human rights, procedural efficiency, and solidarity — and finds that the EU's faster, more generous response to Ukrainians rested largely on the first-ever activation of the Temporary Protection Directive, which bypassed the Dublin Regulation's first-country-of-entry principle that had overwhelmed Greece and Italy in 2015. Beneath this legal divergence, the underlying obstacles proved constant: disproportionate burden on frontline states, resistance to binding obligations, unenforced rulings, and recurring rights violations affecting different groups in turn.