Nasilenie objawów ADHD a jakość życia i funkcjonowanie psychospołeczne dorosłych - rola stresu, regulacji emocji, snu i farmakoterapii

Celem badania była weryfikacja związku między nasileniem objawów ADHD u dorosłych a ich jakością życia i dobrostanem psychicznym. Analizie poddano również wpływ farmakoterapii (metylofenidatu) na funkcjonowanie psychospołeczne oraz rolę nasilenia symptomów w wyborze nieadaptacyjnych strategii regulacji emocji. W badaniu ilościowym wykorzystano zestaw standaryzowanych narzędzi psychometrycznych, w tym: skalę ASRS v1.1 (nasilenie objawów ADHD), BIS-11 (impulsywność), PSS-10 (poziom stresu), HADS (objawy lęku, depresji i agresji) oraz ERQ (strategie regulacji emocji), uzupełnione o autorski kwestionariusz dotyczący: przebiegu leczenia, parametrów snu, korzystania z psychoterapii oraz technik relaksacyjnych. Wyższe nasilenie objawów ADHD istotnie współwystępuje z wyższym poziomem impulsywności, obniżeniem jakości życia, wyższym poziomem stresu, nasileniem lęku, depresji, agresji oraz problemami z zasypianiem. Stosowanie metylofenidatu okazało się istotnym predyktorem wyższej jakości życia wyłącznie w domenie społecznej (relacyjnej). Ponadto osoby z silnymi objawami ADHD nie wykazały wyższej tendencji do nieadaptacyjnego tłumienia emocji; dodatkowo grupy nie różniły się również w częstości stosowania adaptacyjnego przeformułowania poznawczego. Wyniki badania podkreślają niewystarczalność samej farmakoterapii stymulantami i wskazują na krytyczne znaczenie podejścia wielomodalnego, łączącego leczenie farmakologiczne z psychoterapią i psychoedukacją ukierunkowaną na objawy afektywne.

The study aimed to examine the relationship between the severity of ADHD symptoms in adults and their quality of life and psychological well-being. It also analyzed the impact of pharmacotherapy (methylphenidate) on psychosocial functioning and the role of symptom severity in the choice of maladaptive emotion regulation strategies. This quantitative study employed a set of standardized psychometric tools, including the ASRS v1.1 (ADHD symptom severity), BIS-11 (impulsivity), PSS-10 (stress level), HADS (symptoms of anxiety, depression, and aggression), and ERQ (emotion regulation strategies), supplemented by an original questionnaire covering treatment history, sleep parameters, and the use of psychotherapy and relaxation techniques. Higher ADHD symptom severity was significantly associated with higher impulsivity, reduced quality of life, higher stress levels, increased anxiety, depression, and aggression, as well as difficulties falling asleep. Methylphenidate use proved to be a significant predictor of higher quality of life solely in the social (relational) domain. Furthermore, individuals with severe ADHD symptoms did not exhibit a greater tendency toward maladaptive emotion suppression; nor did the groups differ in the frequency of using adaptive cognitive reappraisal. The findings highlight the insufficiency of stimulant pharmacotherapy alone and underscore the critical importance of a multimodal approach combining pharmacological treatment with psychotherapy and psychoeducation focused on affective symptoms.