Mineralogiczna charakterystyka porównawcza spineli chromowych z ultrabazytów Masywu Śnieżnika i ofiolitu Ślęży (Sudety, Dolny Śląsk)

Spinele to supergrupa minerałów o wzorze ogólnym AB2X4, do której należą chromit (FeCr2O4) oraz magnetyt (Fe2+Fe3+2O4). Minerały te występują powszechnie w skałach ultramaficznych, między innymi w serpentynitach, gdzie skład i tekstura chromitów ulegają zmianom w procesach metamorficznych w zależności od ścieżki i facji metamorfizmu. Celem pracy było przeanalizowanie składu i tekstur spineli chromowych z dwóch lokalizacji z Polsce. Pierwszą był ofiolit Ślęży, będący strukturą o wieku około 400Ma. Drugą lokalizacją było Kletno. Tam zbadano serpentynity występujące w kopule Orlicko-Śnieżnickiej, będącej waryscyjską pryzmą akrecyjną pomiędzy Saxo-Turyngią a Brunią. Do analizy użyto zdjęć spod mikroskopu optycznego, XRD, SEM oraz EPMA. Spinele z masywu Ślęży wykazały obecność stref o różnym składzie, gdzie strefa wewnętrzna odpowiadała składem chromitowi glinowemu, strefa pośrednia magnetytowi chromowemu, natomiast strefa zewnętrzna magnetytowi. Wyniki te oraz analiza XRD serpentynitu wskazują na przejście przez te spinele ścieżki progresywnej metamorfizmu facji zieleńcowej, maksymalnie do dolnej granicy facji amfibolitowej. Z kolei spinele z Kletna nie wykazują zmienności składu, który odpowiada chromitowi żelazowemu. Analiza składu i tekstur spineli, oraz wyników XRD, z których otrzymano skład mineralny serpentynitu, wskazuje na to, że chromity z Kletna zostały poddane metamorfizmowi ścieżki retrogresywnej z kulminacją zmian w facji amfibolitowej przy niskiej lotności tlenu.

Spinels are a supergroup of minerals with the general formula AB₂X₄. Chromite (FeCr₂O₄) and magnetite (Fe²⁺Fe³⁺₂O₄) are members of this group. These minerals are frequently found in ultramafic rocks, such as serpentinites. The chemical composition and textures of chromites modify during metamorphic processes, depending on the metamorphic facies and P–T path. This study aims to analyse textures and chemical compositions of chromian spinels from two localities in Poland. The first locality is the Ślęża Ophiolite, a structure whose age has been determined to be approximately 400 Ma. The second locality is Kletno, where a small serpentinite body embedded in Orlica–Śnieżnik Dome, a Variscan accretionary prism, was examined. The analyses were performed using an optical microscope, XRD, SEM, and EPMA. In spinels from the Ślęża Massif, several zones with different chemical compositions were identified, consisting of aluminium-chromite cores, a chromian-magnetite transitional zones, and magnetite rims. These results, along with the XRD analysis of serpentinite, indicate that these spinels underwent a prograde metamorphic path from greenschist to lower-amphibolite facies. In contrast, spinels from Kletno are ferrian chromites with no apparent compositional zoning. Their composition and textures, along with the XRD analysis of serpentinite, indicate that chromites from Kletno underwent a retrograde metamorphic path culminating in amphibolite facies under low oxygen fugacity conditions.