Public policy design from the perspective of unorthodox economic framework: a collection of essays and empirical findings

Niniejsza rozprawa obejmuje zbiór rozważań metodologicznych oraz badań empirycznych i analitycznych dotyczących zastosowania ortodoksyjnego i heterodoksyjnego podejścia ekonomicznego do analizy wyboru społecznego i projektowania polityki publicznej. Pytanie badawcze koncentruje się na tym, czy zasady ekonomii neoklasycznej mogą służyć jako podstawa teoretyczna do analizy dynamiki wymiany społecznej i formułowania polityki publicznej. W badaniu podjęto próbę wykrycia najważniejszych implikacji neoklasycznych założeń epistemologicznych i ontologicznych w zakresie kształtowania polityki publicznej, które są niezgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju społecznego. Rozprawa składa się z pięciu rozdziałów. Pierwszy rozdział poświęcony jest idei doskonałej racjonalności konstruktywistycznej, egzogenicznych preferencji społecznych i efektywności alokacyjnej jako podstawy oceny normatywnej, które stanowią istotę neoklasycznego programu badawczego. Dyskusja przedstawiona w pierwszym rozdziale służy jako teoretyczna podstawa do dalszych badań, pozwalając na wyprowadzenie czterech analizowanych i badanych w kolejnych rozdziałach hipotez. Pierwsza hipoteza głosi, że kryterium efektywności alokacyjnej może kolidować z długoterminowym celem oporu do niekorzystnych czynników zewnętrznych i przetrwania grupy społecznej. Powyższa hipoteza jest testowana za pomocą analizy symulacyjnej (agent-based model). Sztuczni agenci reprezentujący różne wzorce zachowań społecznych (w tym altruizm deontologiczny i efektywny) wchodzą w interakcje w ramach eksperymentalnej struktury Giving according to GARP. Populacje monomorficzne i polimorficzne są analizowane pod kątem efektywności alokacji zasobów społecznych oraz przydatności ewolucyjnej, żeby zbadać czy wyżej wymienione cele są sprzeczne ze sobą lub komplementarne. Zgodnie z drugą hipotezą, zaniedbanie roli kształtowania się indywidualnych wartości wpływa na analizę wyborów społecznych. Badanie przedstawione w trzecim rozdziale podważa ideę atomistycznych i egzogenicznie zdefiniowanych preferencji społecznych, badając wpływ uprzedzeń przyczynowości na postrzeganie odpowiedzialności, sprawiedliwość i preferowaną dystrybucję zasobów społecznych. Teoretyczne badanie przedstawione w trzecim rozdziale łączy dowody z dziedziny ekonomii behawioralnej, psychologii i filozofii praktycznej w celu zaprojektowania koncepcyjnych ram procesu decyzyjnego przy obecności uprzedzeń przyczynowo skutkowych. Eksperyment myślowy dotyczący dystrybucji zasobów publicznej opieki zdrowotnej stanowi podstawę metodologii badań empirycznych. Trzecia hipoteza głosi, że podejście optymalizacyjne zawarte w neoklasycznych ramach ekonomicznych jest sprzeczne z zasadą zrównoważonego rozwoju społecznego w zakresie projektowania polityki publicznej. Rozdział czwarty zawiera krytyczną analizę podejścia optymalizacji szeroko stosowanego jako kryterium normatywne w ortodoksyjnej teorii wyboru społecznego, udowadniając, że formalne otoczenie instytucjonalne uporządkowane zgodnie z zasadą zagregowanej optymalizacji użyteczności społecznej nie jest zgodne z długoterminowym celem rozwoju zrównoważonego. Ponadto w rozdziale czwartym podjęto próbę omówienia koncepcji zrównoważonej polityki publicznej opartej na syntezie różnych dyscyplin. Czwarta hipoteza dotyczy nieadekwatności sprawiedliwości rozdzielczej jako pojęcia normatywnego w zastosowaniu do wyboru społecznego. Powszechne postrzeganie ekonomii jako nauki pozytywnej może być błędne, ponieważ w ortodoksyjnej teorii wyboru społecznego można znaleźć wiele elementów rozważań etycznych. Niemniej jednak zasady etyczne przyjęte w ekonomii ilustrują sprawiedliwość dystrybucyjną (sprawiedliwy wynik), a nie sprawiedliwość proceduralną (sprawiedliwe postępowanie). Rozdział piąty formułuje zasadę sprawiedliwości procesowej na podstawie dogłębnego przeglądu literatury. Jednak główny nacisk kładzie się na implikacje przyjęcia sprawiedliwości dystrybucyjnej i proceduralnej w dziedzinie analizy wyboru społecznego i projektowania polityki publicznej. Słowa kluczowe: wybór społeczny; polityka publiczna; wartości społeczne; inteligencja zbiorowa. Kody klasyfikacji JEL: A13, B41, D63.

The present dissertation comprises the collection of methodological considerations, empirical research, and analytical inquiries examining the application of the orthodox and heterodox economic approach towards social choice analysis and public policy design. The research question concentrates on whether the mainstream economic framework can serve as the theoretical ground for analyzing social exchange dynamics and formulating public policy. The study attempts to detect the most critical implications of the neoclassical epistemological and ontological assumptions when applied in the field of public policy design, which contradict the principles of social persistence, development, and sustainability. The dissertation is composed of five chapters. The first chapter is devoted to analyzing the ideas of perfect constructivist rationality, exogenous social preferences, and allocative efficiency servings as the primary ground for the normative and evaluative judgement, which constitute the essence of the neoclassical research program. The discussion presented in the first chapter serves as the theoretical ground for further inquiry, allowing to derive four conjectures analyzed and examined in the further chapters. The first conjecture states that the allocative efficiency criterion might conflict with the social group's long-run resistance and survival objective. The aforementioned conjecture is tested using a set of simulations (agent-based modeling). The agents featuring various patterns of social interaction (including deontological and effective altruism) interact under the Giving according to GARP experimental framework. The monomorphic and polymorphic groups are analyzed from the perspective of social resources allocation efficiency and evolutionary fitness in order to detect whether the aforementioned objectives are conflicting or complementary. According to the second conjecture, neglecting the role of individual values formation biases social choice analysis. The orthodox neoclassical framework mostly neglects the process of social preferences formation, treating them as exogenous constructs. The study presented in the third chapter challenges the idea of atomistic and exogenously defined social preferences, examining the effect of causality biases on the attribution of responsibility, justice, and preferred distribution of social resources, correspondingly. The theoretical study presented in the third chapter combines the evidence from the fields of behavioural economics, psychology, and practical philosophy to design a conceptual framework of the decision-making process under the presence of causality biases. A thought experiment dealing with the distribution of public healthcare resources constitutes the core of the empirical data collection methodology. The third conjecture declares that the optimization approach featured by the neoclassical economic framework contradicts the principle of social sustainability when applied in the field of public policy design. The fourth chapter elaborates on critical analysis of the optimization logic widely applied as the normative criterion under the orthodox social choice theory, proving that a formal institutional environment arranged in line with the principle of aggregate social utility optimization is not compatible with the long-run survival objective. Moreover, it attempts to discuss the sustainable public policy design based on the synthesis of interdisciplinary evidence. Finally, the fourth conjecture asserts the invalidity of distributive justice as the normative notion in the field of social choice. Although economics is commonly perceived to be a positive and value-free science, such a belief might be wrong since normative theories frequently contain the elements of moral reasoning. Nevertheless, the aforementioned principles illustrate distributive justice (fair outcome) rather than procedural justice (fair procedure). The fifth chapter formulates the principle of procedural justice based on the in-depth literature review. Nevertheless, the main emphasis is put on the implications of adopting distributive and procedural justice in the field of social choice analysis and public policy design. Keywords: social choice; public policy; social values; collective intelligence. JEL classification codes: A13, B41, D63.