Marksizm jako nurt pluralistyczny

Celem pracy jest przedstawienie marksizmu jako pluralistycznego nurtu filozoficznego, czyli takiego, w którym mieści się wiele różnych, wewnętrznie spójnych stanowisk dotyczących konkretnych kwestii. Za kryterium przynależności do tego nurtu filozoficznego przyjęto posługiwanie się przez danego autora albo autorkę kategoriami krytyki ekonomii politycznej oraz odwoływanie się do Marksowskiego rozumienia kapitalistycznego sposobu produkcji. Pierwszy rozdział skupia się na zrekonstruowaniu metody i pojęciowości, którymi posługiwał się Marks oraz na wyróżnieniu marksizmu jako pewnego nurtu filozoficznego. Dodatkowo wskazane są przykłady dyskusji dotyczących znaczenia najbardziej podstawowych pojęć teoretycznych w filozofii marksistowskiej. Drugi rozdział jest poświęcony prezentacji marksistowskiego ujęcia kapitalizmu oraz wybranych kwestii spornych dotyczących konkretnych elementów i mechanizmów występujących w tak ujmowanym kapitalizmie. Wśród poruszonych problemów znajdują się zagadnienie pieniądza, kwestia wyróżniania pracy produkcyjnej, interpretacje Marksowskich schematów reprodukcji oraz rola pełniona przez państwo kapitalistyczne. Ponadto omawiana jest relacja łączącą marksistowsko rozumiany kapitalizm z neoliberalizmem. Rozdział trzeci przedstawia pluralizm myśli marksistowskiej na przykładzie dwóch wybranych kwestii. Pierwszą z nich jest pytanie o nadrzędną przyczynę upadku kapitalizmu. Omawiane są dwa zasadnicze sposoby podejścia do tego zagadnienia, czyli teorie przyznające nadrzędną rolę rozwojowi sił wytwórczych albo walce klas. Drugą przywołaną kwestią sporną jest zagadnienie istnienia granicy kapitalizmu. Przedstawione zostają dwa sposoby myślenia o granicy kapitalizmu w filozofii marksistowskiej – teorie ekonomicznych oraz ekologicznych granic akumulacji. Pracę zamyka zakończenie podsumowujące całą pracę oraz zawierające rozważania dotyczące związku tytułowego pluralizmu myśli marksistowskiej z jej aktualnością.

The aim of this work is to present Marxism as a pluralistic philosophical current—that is, one that encompasses many different, internally consistent views on specific issues. The criterion for the classification of an author as belonging to this philosophical current is the use of categories derived from critique of political economy and reference to Marx's understanding of the capitalist mode of production. The first chapter focuses on reconstructing the method and concepts used by Marx and on distinguishing Marxism as a certain philosophical current. Additionally, examples of discussions on the meaning of the most basic theoretical concepts in Marxist philosophy are indicated. The second chapter is devoted to the presentation of the Marxist view on capitalism and selected controversial issues concerning specific elements and mechanisms occurring in capitalism understood in this way. The issues raised include the issue of money, the problem of distinguishing productive labor, different interpretations of Marx's reproduction schemes and the role of the capitalist state. In addition, the relationship between Marxist-understood capitalism and neoliberalism is discussed. The third chapter presents the pluralism of Marxist thought through two selected issues. The first is the question of the primary cause of the fall of capitalism. Two fundamental approaches to this issue are discussed: theories that assign a primary role to the development of productive forces or class struggle. The second controversial issue is the problem of the limits of capitalism. Two ways of thinking about the limit of capitalism in Marxist philosophy are presented – theories of the economic and ecological limits of accumulation. The work concludes with a summary of the entire work and considerations on the relationship between the titular pluralism of Marxist thought and its topicality.