Historia cyfrowa. Koncepcje, metody, instytucje

Prowadzenie badań historycznych z wykorzystaniem metod komputerowych stanowi istotne zjawisko. Obecnie często określa się je mianem historii cyfrowej (digital history). Historycy zaczęli posługiwać się metodami komputerowymi wraz z pojawieniem się technologii komputerowych w latach 1940-ych, co określano jako history and computing. Celem dysertacji jest analiza zjawiska historii cyfrowej, określenie relacji historii cyfrowej do historii „tradycyjnej” oraz do tzw. humanistyki cyfrowej. Krytycznej ocenie zostało poddane posługiwanie się określeniem „zwrotu cyfrowego”. Zaproponowałem alternatywne określenie „transformacji cyfrowej”, które lepiej w moim przekonaniu oddaje istotę zmiany. W kolejnych rozdziałach przedstawiam dyskurs historii cyfrowej, prezentuję przykładowe projekty mieszczące się w tym nurcie, opisuję potrzebę budowy infrastruktury niezbędnej do prowadzenia badań cyfrowych. Następnie analizie poddane zostało pojęcie danych badawczych i różnych ich rodzajów, czyli odpowiednika pojęcia źródeł historycznych w kontekście cyfrowym. Dane badawcze wymagają starannego opracowania, podobnie jak „tradycyjne” źródła wymagają edycji krytycznych. W kolejnym rozdziale koncentruję się na przeglądzie różnorodnych komputerowych metod badawczych. Specyfiką badań prowadzonych w środowisku cyfrowym jest większe znaczenie zagadnień prawnych, w szczególności z obszaru prawa autorskiego. Legislacja, zarówno polska, jak i unijna, dynamicznie zmienia się, odpowiadając na wyzwania transformacji cyfrowej. Wreszcie, analizie została poddana relacja historiografii akademickiej z kulturą historyczną ogółu społeczeństwa. Istotnym czynnikiem zmiany jest teza o zjawisku wtórnej oralności lub postpiśmienności.