null.listelement.badge
Ładowanie...
Miniatura
Licencja
ClosedAccessDostęp zamknięty
 

O wizji Zwierzęcej Rzeczypospolitej Jana Krzysztofa Kluka na tle dzieł Georges’a Buffona i innych przyrodników doby oświecenia

dc.abstract.enThe zoological works of Jan Krzysztof Kluk (1739–1796), a parish priest from Ciechanów living on the border between Mazovia and Podlasie, are not widely known to the Polish audience. We are talking about the author of the oldest encyclopedia devoted strictly to zoological issues in the scientific edition of Zwierząt domowych i dzikich... (1779–1781), and co-author of the first synthetic zoological textbook published under the patronage of the National Education Commission, Zoologia, czyli zwierzętopismo dla Szkół Narodowych, (1789). The author of both works fits into the European-wide trend of compiling holistic descriptions of nature, which was also a response to the Enlightenment need to fill in the gaps in science that were abundant in the pre-Cartesian era—based in its foundations on Thomism, which treated animals mostly in terms of a religious -cultural element of the reality. The new world added a philosophical and scientific element to the previous paradigm. The aim of this work is to highlight the originality of Kluk's imagination by comparing it with the vision of the animal world presented by the most popular naturalist of 18th-century France, Georges-Louis Leclerc de Buffon (1707–1788), author of the 44-volume Histoire Naturelle. The analytical part of the first stage of the work presents a systematic description of animals and an insight into the taxonomy that was emerging at the time. In the second stage, the work focuses on viewing the animal world from a holistic perspective—a place that is perfect in its own way. The last part shifts the research reflection to the level of the individual, addressing the issues of animal intelligence and spirituality, and also answering the question about the protagonist's attitude towards the issue of animal suffering.
dc.abstract.plPrace zoologiczne Jana Krzysztofa Kluka (1739 – 1796) – ciechanowskiego proboszcza zamieszkującego na pograniczu Mazowsza i Podlasia, nie są szerzej znane polskiemu odbiorcy. Mowa o autorze najstarszej encyklopedii poświęconej stricte zagadnieniom zoologicznym w naukowym wydaniu Zwierząt domowych i dzikich... (1779 – 1781), oraz współwykonawcy pierwszego syntetycznego podręcznika zoologicznego wydanego pod patronatem Komisji Edukacji Narodowej Zoologia, czyli zwierzętopismo dla Szkół Narodowych (1789). Autor obydwu prac wpisuje się w ogólnoeuropejską modę sporządzania holistycznych opisów przyrody, będąca zarazem odpowiedzią na oświeceniową potrzebę wypełniania w nauce białych plam, których pełno było w epoce przedkartezjańskiej – opartej w swych fundamentach na tomizmie, traktującym zwierzęta w większości w kategoriach religijno-kulturowego elementu rzeczywistości. Nowy świat do poprzedniego paradygmatu dołączył element filozoficzno-naukowy. Celem pracy jest dostrzeżenie oryginalności imaginarium Kluka poprzez zestawienie go z wizją świata zwierząt zaprezentowaną przez najpopularniejszego przyrodnika osiemnastowiecznej Francji Georges’a-Louisa Leclerc’a de Buffona (1707 – 1788), autora 44-tomowej Histoire Naturelle. Część analityczna w pierwszym etapie pracy prezentuje systemowy opis zwierząt i wgląd w rodzącą się wówczas taksonomie. W drugim etapie praca skupia się na ujęciu świata zwierząt z perspektywy jako całości – miejsca doskonałego na swój sposób. Ostatnia część przenosi refleksję badawczą na poziom indywiduum, podejmując zagadnienia rozumności i duchowości zwierząt oraz odpowiadając również na pytanie o stosunek bohatera pracy do kwestii cierpienia zwierząt.
dc.affiliationUniwersytet Warszawski
dc.affiliation.departmentWydział Historii
dc.contributor.authorDomański, Kamil
dc.contributor.promoterUgniewski, Piotr
dc.contributor.reviewerUgniewski, Piotr
dc.contributor.reviewerJakóbczyk-Gola, Aleksandra
dc.date.defence2025-09-15
dc.date.issued2025
dc.date.submitted2025-08-31
dc.identifier.apd244497
dc.languagepl
dc.language.otheren
dc.publisherUniwersytet Warszawski
dc.rightsClosedAccess
dc.subject.enAnimals
dc.subject.enKluk
dc.subject.enImaginarium
dc.subject.enNatural History
dc.subject.enBuffon
dc.subject.enspirit
dc.subject.enreason
dc.subject.enpurposefulness
dc.subject.enharmony
dc.subject.plZwierzęta
dc.subject.plKluk
dc.subject.plimaginarium
dc.subject.plHistoria Naturalna
dc.subject.plBuffon
dc.subject.pldusza
dc.subject.plrozum
dc.subject.plcelowość
dc.subject.plharmonia
dc.titleO wizji Zwierzęcej Rzeczypospolitej Jana Krzysztofa Kluka na tle dzieł Georges’a Buffona i innych przyrodników doby oświecenia
dc.title.alternativeKrzysztof Kluk’s Concept of the Animal Commonwealth in light of Georges Buffon’s works and other enlightenment-era naturalists
dc.typeMasterThesis