Długa wojna nad Sanem. O wynajdywaniu świata w warunkach okołowojennej przemocy

dc.abstract.pl	Praca jest próbą opowiedzenia o wojennej przeszłości nadsańskich wsi przy użyciu pojęć, za pomocą których rzeczywistość ta była pamiętana i rozumiana przez ich współczesnych mieszkańców – przede wszystkim bezpośrednich świadków i uczestników tych zdarzeń. Pokazuję w niej, jak ludzie ci wynajdywali swoje społeczne światy w odpowiedzi na przemoc, spotykającą ich ze strony tak scentralizowanych ośrodków okupacyjnych, jak też lokalnych dysponentów przemocy. Śledząc wędrówkę materiału, pokazuję, że wraz z przekształcaniem – rękami mieszkańców – fizycznej postaci Nadsania, zmieniała się również tworząca je rzeczywistość społeczna. Przemoc, która nastała po przejściu frontu w 1944 r. określam mianem wielokierunkowej, to znaczy przebiegającej w różnych osiach, sytuacyjnie odwołującej się do kryterium etnicznego, ale od niego nieuzależnionej. Miała ona ponadto charakter partycypacyjny, to znaczy stwarzała warunki, w których włączyć się w nią można było na różne sposoby – nie tylko jako sprawca bezpośrednio atakujący ofiarę. W pracy dowodzę, że doświadczenie przemocy wielokierunkowej, wydarzającej się we wsiach etnicznie mieszanych, prowadziło ich mieszkańców do wykształcenia w sobie postawy krytycznej wobec etnicznego kryterium dystrybucji obcości. Pielęgnowana przez nich pamięć tych wypadków kładzie nacisk na to, że „i ci, i ci byli winni”, podkreśla również znaczenie transetnicznej solidarności jako praktyki społecznej, umożliwiającej przetrwanie czasu akcji.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej
dc.contributor.author	Witkowski, Mikołaj
dc.contributor.promoter	Lubańska, Magdalena
dc.contributor.reviewer	Lubańska, Magdalena
dc.contributor.reviewer	Sikora, Sławomir
dc.date.defence	2025-10-23
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-10-06
dc.identifier.apd	246270
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.pl	Przemoc wielokierunkowa
dc.subject.pl	II wojna światowa
dc.subject.pl	Powojnie
dc.subject.pl	Konflikt polsko-ukraiński
dc.subject.pl	Nadsanie
dc.subject.pl	Wynajdywanie kultury
dc.title	Długa wojna nad Sanem. O wynajdywaniu świata w warunkach okołowojennej przemocy
dc.title.alternative	The Long War upon the San. On Inventing of World in Conditions of Wartime Violence
dc.type	MasterThesis