Historie rozstania ze wspólnotą religijną – analiza tematyczna doświadczeń Polaków, którzy odeszli z Kościoła Katolickiego

dc.abstract.en	The aim of my study was to discover subjective reasons behind people choosing to leave Catholicism, their experience, ways of perceiving this process, difficulties that they encountered and how they dealt with them. The qualitative method in form of in-depth-interviews was used for the purpose of this study. There were 12 participants (7 women, 4 men and 1 person that identified with a different gender). All of them have left Catholicism and they currently identify as atheists or agnostics while some of them identify with a different religion. Thematic analysis was used to develop 3 main themes: (1) The time before deconversion, (2) The process of leaving religion and (3) The time after making the decision to leave religion. Each of them was additionally divided into themes and subthemes. All of the participants said that a Catholic upbringing in their families was the main reason behind them being religious in the first place. Their statements indicated that Polish traditions and culture also had a big impact on their past Catholic identity. The perspective of a young kid, that was trying to find his way in the world he doesn’t fully understand, full of fear of punishment and fear of committing a sin, dominated in their stories. The process of leaving Catholic religion was different for every participant. However it could be said that in all of these stories that process had many stages and was based on a well-thought-out (and not spontaneous) decision. Among mentioned reasons for leaving religion were: individual experiences, disappointment with the situation inside the Church, meeting people of different religions and ways of thinking, replacing religion with different values and also lack of time for religion in their day-to-day lives. Most participants expressed that they currently have a negative attitude towards religion and Church representatives. Some of them said that religion can also serve a different function than just a religious one. For example it can be used as a way to control people. Lots of participants also criticized certain actions/types of behavior among priests, which do not align with values that are preached by them in the Church. People after leaving religion no longer participate in holidays and Church traditions. They also don’t plan on raising their children in the Catholic faith. They’re letting them make that decision themselves. Despite their negative attitude towards religion, some people still reflect on faith and beliefs. However the nature of their contemplations is philosophical and existential and they are mostly based on their curiosity than the actual faith. Most participants did not decide to undertake apostasy. In most cases it was because of fear of long-lasting and draining process. The results of my study may serve as a basis for a quantitative research, which could explore the phenomenon and the process of Poles leaving the Catholic Church further.
dc.abstract.pl	Celem mojego badania było poznanie subiektywnych powodów, dla których ludzie decydują się na odejście od religii katolickiej, związanych z tym przeżyć, sposobów odbierania tej sytuacji oraz spotykanych trudności i sposobów radzenia sobie z nimi. W tym celu została wykorzystana metoda jakościowa w formie pogłębionych wywiadów indywidualnych. W badaniu wzięło udział 12 osób (7 kobiet, 4 mężczyzn i 1 osoba, która identyfikowała się z płcią inną), które odeszły od religii katolickiej i aktualnie postrzegają siebie jako ateistę lub agnostyka bądź należą do innej wiary. W ramach analizy tematycznej zostały wyodrębnione trzy tematy nadrzędne: (1) Okres przed dekonwersją, (2) Proces odchodzenia od wiary i (3) Okres po podjęciu decyzji o dekonwersji. Każdy z nich dodatkowo został podzielony na tematy szczegółowe oraz podtematy. Wszyscy uczestnicy stwierdzili, że to wychowanie w rodzinie katolickiej głównie wpłynęło na to, że były osobami religijnymi. Ich wypowiedzi wskazywały na duży wpływ tradycji i kultury w Polsce na ich ówczesną przynależność do religii katolickiej. W ich historiach o okresie religijności przeważała perspektywa dziecka, które mierzy się z niezrozumiałymi treściami i strachem przed karą i popełnieniem grzechu. Proces odchodzenia od religii katolickiej przebiegał u każdej osoby w odmienny sposób. Można jednak stwierdzić, że był to proces wieloetapowy i opierał się na przemyślanej, a nie spontanicznej, decyzji. Wśród wymienianych powodów odejścia od wiary pojawiały się: indywidualne doświadczenia uczestników wywiadów, rozczarowanie sytuacją w kościele, poznanie osób o innej wierze i sposobie myślenia, zastąpienie religii inną wartością, jak i też brak miejsca na religię w codziennym życiu. Większość osób badanych ma teraz negatywny stosunek do religii i reprezentantów kościoła. Wiele osób stwierdziło, że religia pełni też inną funkcję niż tylko tę religijną np. wykorzystywana jest do kontrolowania ludzi. Dużo osób również skrytykowało aktualne zachowania i działania księży, które nie są zgodne z wartościami głoszonymi przez nich w kościele. Osoby po odejściu od religii katolickiej nie biorą już udziału w świętach i tradycjach kościoła. Nie planują też wychowywać dzieci w duchu religii katolickiej, pozwalając im na samodzielne podjęcie takiej decyzji. Pomimo negatywnego stosunku względem wiary, część osób nadal wraca myślami do religii. Rozmyślania te mają charakter filozoficzny, egzystencjalny i opierają się raczej na ciekawości niż na faktycznej wierze. Odejście od kościoła również nie wiązało się u większości osób z formalną apostazją. Związane było to z obawą przed długotrwałym i męczącym procesem. Wyniki danego badania mogą być podstawą do stworzenia badania ilościowego, które dogłębniej zbadałoby zjawisko i proces odchodzenia przez Polaków od religii katolickiej.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Psychologii
dc.contributor.author	Kownacka, Joanna
dc.contributor.promoter	Łowicki, Paweł
dc.contributor.reviewer	Maciantowicz, Oliwia
dc.contributor.reviewer	Łowicki, Paweł
dc.date.defence	2025-10-28
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-09-13
dc.identifier.apd	245522
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	Religiosity
dc.subject.en	religion
dc.subject.en	Catholic religion
dc.subject.en	Catholicism
dc.subject.en	deconversion
dc.subject.en	religious disaffiliation
dc.subject.en	atheism
dc.subject.pl	Religijność
dc.subject.pl	religia
dc.subject.pl	religia katolicka
dc.subject.pl	katolicyzm
dc.subject.pl	dekonwersja
dc.subject.pl	odejście od religii
dc.subject.pl	ateizm
dc.title	Historie rozstania ze wspólnotą religijną – analiza tematyczna doświadczeń Polaków, którzy odeszli z Kościoła Katolickiego
dc.title.alternative	Stories of leaving a religious community – a thematic analysis of the experiences of Poles who left the Catholic Church
dc.type	MasterThesis