Unikanie kontaktu wzrokowego u osób z diagnozą ASD: nowe podejścia neuronaukowe i problemy metodologiczne

dc.abstract.en	Avoidance of eye contact is a commonly observed behavioral tendency in individuals with Autism Spectrum Disorder (ASD) (Tanaka et al., 2016). In this review, the mechanisms underlying eye contact avoidance in individuals with ASD are examined in the context of research on Theory of Mind (ToM), in line with Baron-Cohen’s mindblindness framework (Baron-Cohen, 1997; as cited in Trevisan et al., 2017). This framework suggests that individuals with ASD do not extract essential information from eye gaze and, as a result, tend to avert their gaze from the eye region (Senju & Johnson, 2009). ToM is thus regarded as an indirect explanatory construct for atypical gaze behavior. The Reading the Mind in the Eyes Test (RMET), developed by Baron-Cohen et al. (2001), is commonly employed to examine how individuals interpret socially relevant information based on cues from the eye region. Given its focus on gaze-based mental state inference, the RMET is used in this review as a central example for critically evaluating the assumptions of the mindblindness theory. A review of the literature on the RMET raises doubts about its validity as an independent measure of ToM, as performance on the task is significantly influenced by additional cognitive factors (Lai et al., 2012; Seo et al., 2020). What is more, neuroimaging studies have shown that RMET performance primarily activates brain regions involved in socio-linguistic processing (Holt et al., 2014), rather than core belief-attribution areas such as the temporo-parietal junction (Schurz et al., 2014). Recent progress in social neuroscience has led to the development of new methods aimed at increasing the ecological validity of experimental research (Tsoi et al., 2022). Based on these advances, it has been suggested that adapting the conditions of the RMET to more natural settings could improve the test’s ability to reflect real-life social functioning. Such an approach may help capture a broader range of difficulties and more effectively engage spontaneous belief attribution processes, which play a key role in everyday social interactions (Hirsch et al., 2022). The final section outlines a proposed experimental design developed on the basis of findings from the reviewed literature. The proposed project builds on a naturalized version of the RMET and seeks to explore whether this task, which uses dynamic and affective stimuli, engages belief attribution processes more than the traditional RMET based on static and affective stimuli.
dc.abstract.pl	Unikanie kontaktu wzrokowego jest jedną z tendencji obserwowanych w zachowaniu osób na spektrum autyzmu (ang. Autism Spectrum Disorder, ASD) (Tanaka i in., 2016). W niniejszej pracy rozważania dotyczące mechanizmu leżącego u podstaw wskazanego zachowania rozwijane są w oparciu o badania mierzące teorię umysłu (ang. Theory of Mind, ToM), zgodnie z koncepcją struktury mindblindness (ang. the mindblindness framework) Barona-Cohena (Baron-Cohen, 1997; za: Trevisan i in., 2017). Zakłada ona, że osoby z ASD nie czerpią istotnych informacji ze spojrzenia, w związku z czym omijają okolice oczu (Senju i Johnson, 2009). ToM stanowi pośredni sposób wyjaśniania atypowych zachowań wzrokowych. Test „Reading the Mind in the Eyes” (RMET) autorstwa Barona-Cohena i in. (2001) został przyjęty w pracy jako punkt wyjścia do rozważań nad słusznością teorii mindblindness. Przegląd literatury dotyczącej RMET doprowadził do zakwestionowania wartości testu jako niezależnej miary ToM, ponieważ na jego wykonanie istotny wpływ mają inne czynniki (Lai i in., 2012; Seo i in., 2020). Co więcej, wyniki badań neuroobrazowych wskazują, że podczas rozwiązywania RMET u osób z ASD obserwuje się obniżoną aktywację obszarów związanych z przetwarzaniem społeczno-językowym (Holt i in., 2014), a nie klasycznych regionów odpowiedzialnych za przypisywanie przekonań, takich jak styk skroniowo-ciemieniowy (Schurz i in., 2014). W świetle rozwoju nowych metod stosowanych w neuronauce społecznej, zmierzających do zwiększenia trafności ekologicznej badań (Tsoi i in., 2022), sformułowano wniosek, iż naturalizacja warunków RMET mogłaby zwiększyć trafność pomiaru względem rzeczywistych deficytów w funkcjonowaniu społecznym. Takie podejście mogłoby umożliwić uchwycenie szerszego spektrum trudności oraz skuteczniej aktywować spontaniczne procesy przypisywania przekonań, które odgrywają kluczową rolę w codziennych interakcjach społecznych (Hirsch i in., 2022). W ostatnim rozdziale przedstawiono autorski projekt badania, opracowany na podstawie wniosków płynących z zebranej literatury. Projekt zakłada naturalizację testu RMET i stanowi propozycję eksperymentalnego podejścia, które ma na celu zweryfikowanie, czy bodźce dynamiczne i afektywne, skuteczniej aktywizują procesy przypisywania przekonań niż tradycyjna wersja RMET oparta na bodźcach statycznych i afektywnych.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Filozofii
dc.contributor.author	Kielak, Angelika
dc.contributor.promoter	Haman, Maciej
dc.contributor.reviewer	Haman, Maciej
dc.contributor.reviewer	Sobańska, Marta
dc.date.defence	2025-08-05
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-07-23
dc.identifier.apd	244360
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	autism spectrum disorder
dc.subject.en	Reading the Mind in the Eyes Test
dc.subject.en	theory of mind
dc.subject.en	eye contact avoidance
dc.subject.en	ecological validity
dc.subject.en	social neuroscience
dc.subject.pl	spektrum autyzmu
dc.subject.pl	Reading the Mind in the Eyes Test
dc.subject.pl	teoria umysłu
dc.subject.pl	unikanie kontaktu wzrokowego
dc.subject.pl	trafność ekologiczna
dc.subject.pl	neuronauka społeczna
dc.title	Unikanie kontaktu wzrokowego u osób z diagnozą ASD: nowe podejścia neuronaukowe i problemy metodologiczne
dc.title.alternative	Avoidance of Eye Contact in Autism Spectrum Disorder: New Neuroscientific Approaches and Methodological Challenges
dc.type	BachelorThesis