Archetyp des Sensitive Young Man in Norbert Gstreins Eine Ahnung von Anfang

dc.abstract.en	The present master's thesis examines the development of the archetype of the Sensitive Young Man, from its literary origin in Johann Wolfgang von Goethe's The Sorrows of Young Werther, through its contemporary, internet-based manifestation, to its literary equivalent in the figure of Daniel in Norbert Gstrein's novel Eine Ahnung von Anfang. The thesis thus pursues the historical origin of the archetype on the one hand, while on the other hand simultaneously examining how it is being renegotiated in contemporary literature. The theoretical starting point is the observation that the Sensitive Young Man, as a cultural figure, has received increasing attention in recent years, particularly in the context of young men's self-presentation on the internet as well as political masculinity discourses. For this purpose, the essays of Mana Afsari and Michael Shindler are referenced, which describe the archetype mainly as a reaction to a crisis of traditional images of masculinity. Methodologically, the thesis relies on the method of xenogenetic writing, as developed by Dr. Lauren Palmer and Prof. Dr. Lüdeke at Heinrich Heine University Düsseldorf. This method is theoretically grounded in Roland Barthes' concepts of affective thinking, phantasmagorical research, and figures of thought. The connection to Barthes' own epistemological vocabulary serves to methodologically legitimize an approach that combines literary analysis with a more associative, artistic-research-based mode of writing. At the center of the thesis is a close reading of the three central figures, namely Werther, the contemporary Sensitive Young Man, and Daniel, along eight comparative characteristics. The analysis shows that the archetype undergoes a fundamental transformation across the epochs. Werther embodies a form of self-destruction that is directed inward, culminating in isolation and ultimately ending in suicide. The contemporary Sensitive Young Man, by contrast, develops a controlled, outward-directed form of self-assertion, articulated primarily, but not exclusively, in digital spaces. In Daniel, however, an uncontrolled, potentially dangerous form of self-expression emerges, carrying the previous developmental stages of the archetype to a possibly unsettling extreme. The thesis thus contributes to literary scholarship on male sensitivity as a cultural constant with a historically variable form of manifestation. At the same time, it demonstrates how a xenogenetic, affectively grounded mode of writing can open up new approaches to the analysis of literary figures, without abandoning the argumentative approach of a classical literary studies investigation.
dc.abstract.language	de
dc.abstract.other	Die vorliegende Masterarbeit untersucht die Entwicklung des Archetyps des Sensitive Young Man von seinem literarischen Ursprung in Johann Wolfgang von Goethes Die Leiden des jungen Werther über seine zeitgenössische, internetbasierte Ausprägung bis hin zu seinem literarischen Äquivalent in der Figur des Daniel in Norbert Gstreins Roman Eine Ahnung von Anfang. Die Arbeit verfolgt damit auf der einen Seite die historische Herkunft des Archetyps und auf der anderen Seite untersucht sie zugleich, wie dieser in der Gegenwartsliteratur neu behandelt wird. Den theoretischen Ausgangspunkt bildet die Beobachtung, dass der Sensitive Young Man als kulturelle Figur in den letzten Jahren verstärkt Aufmerksamkeit erhalten hat, insbesondere im Kontext der Selbstdarstellung junger Männer im Internet sowie politischer Männlichkeitsdiskurse. Hierfür werden die Essays von Mana Afsari und Michael Shindler herangezogen, die den Archetyp als Reaktion auf eine Krise traditioneller Männlichkeitsbilder beschreiben. Methodisch stützt sich die Arbeit auf das Verfahren des xenogenetischen Schreibens, wie es von Dr. Lauren Palmer und Prof. Dr. Lüdeke an der Heinrich-Heine-Universität Düsseldorf entwickelt wurde. Dieses Verfahren wird theoretisch in Roland Barthes' Konzepten des affektiven Denkens, des phantasmagorischen Forschens sowie der Denkfiguren verankert. Die Anbindung an Barthes' epistemologisches Vokabular dient dabei der methodologischen Legitimierung eines Ansatzes, der literaturwissenschaftliche Analyse mit einer stärker assoziativen, künstlerisch-forschenden Schreibweise verbindet. Im Zentrum der Arbeit steht ein close reading der drei zentralen Figuren, also Werther, des zeitgenössischen Sensitive Young Man und Daniel, entlang von acht vergleichenden Merkmalen. Die Analyse zeigt, dass sich der Archetyp über die Epochen hinweg grundlegend wandelt. Werther verkörpert eine Form der Selbstzerstörung, die sich nach innen richtet und in Isolation mündet und schließlich in Suizid endet. Der zeitgenössische Sensitive Young Man hingegen entwickelt eine kontrollierte, nach außen gerichtete Form der Selbstbehauptung, die sich vor allem, aber nicht ausschließlich, in digitalen Räumen artikuliert. Bei Daniel hingegen zeigt sich eine unkontrollierte, potenziell gefährliche Form der Selbstäußerung, die die vorherigen Entwicklungsstufen des Archetyps potenziell zu einem beunruhigenden Extrem weiterführt. Die Arbeit leistet damit einen Beitrag zur literaturwissenschaftlichen Erforschung männlicher Empfindsamkeit als kultureller Konstante mit historisch veränderlicher Erscheinungsform. Zugleich demonstriert sie, wie eine xenogenetische, affektiv fundierte Schreibweise neue Zugänge zur Analyse literarischer Figuren eröffnen kann, ohne die argumentative Herangehensweise einer klassischen literaturwissenschaftlichen Untersuchung aufzugeben.
dc.abstract.pl	Niniejsza praca magisterska analizuje rozwój archetypu Sensitive Young Man (wrażliwego młodego mężczyzny), począwszy od jego literackiego źródła w powieści Johanna Wolfganga von Goethego Cierpienia młodego Wertera, poprzez jego współczesną, internetową odmianę, aż po jego literacki odpowiednik w postaci Daniela w powieści Norberta Gstreina Eine Ahnung von Anfang. Praca podąża tym samym dwoma tropami, z jednej strony badając historyczne pochodzenie archetypu, z drugiej zaś analizując, w jaki sposób jest on na nowo ujmowany we współczesnej literaturze. Teoretycznym punktem wyjścia jest obserwacja, że postać Sensitive Young Man zaczęła przyciągać w ostatnich latach coraz większą uwagę, zwłaszcza w kontekście autoprezentacji młodych mężczyzn w internecie oraz politycznych dyskursów o męskości. W tym celu przywołane zostają eseje Many Afsari oraz Michaela Shindlera, którzy opisują ten archetyp jako reakcję na kryzys tradycyjnych wzorców męskości. Pod względem metodologicznym praca opiera się na procedurze xenogenetic writing (pisania xenogenetycznego), opracowanej przez dr Lauren Palmer oraz prof. dr. Lüdeke na Uniwersytecie Heinricha Heinego w Düsseldorfie. Metoda ta zostaje teoretycznie osadzona w koncepcjach Rolanda Barthes'a, takich jak myślenie afektywne, badanie fantasmagoryczne oraz figury myśli. Odwołanie się do własnego słownika epistemologicznego Barthes'a służy metodologicznemu uzasadnieniu podejścia, które łączy analizę literaturoznawczą z bardziej skojarzeniowym, badawczo-artystycznym sposobem pisania. W centrum pracy znajduje się close reading trzech kluczowych postaci, to jest Wertera, współczesnego Sensitive Young Man oraz Daniela, przeprowadzone wzdłuż ośmiu cech porównawczych. Analiza pokazuje, że archetyp ulega zasadniczej przemianie na przestrzeni epok. Werter uosabia formę autodestrukcji skierowanej do wewnątrz, prowadzącej do izolacji i ostatecznie kończącej się samobójstwem. Współczesny Sensitive Young Man rozwija natomiast kontrolowaną, skierowaną na zewnątrz formę autoafirmacji, która wyraża się przede wszystkim, choć nie wyłącznie, w przestrzeniach cyfrowych. U Daniela natomiast ujawnia się niekontrolowana, potencjalnie niebezpieczna forma autoekspresji, która potencjalnie może doprowadzić poprzednie etapy rozwoju archetypu do niepokojącej skrajności. Praca stanowi tym samym wkład w literaturoznawcze badania nad męską wrażliwością jako stałą kulturową o historycznie zmiennej postaci. Jednocześnie pokazuje, w jaki sposób xenogenetyczny, afektywnie ugruntowany sposób pisania może otworzyć nowe drogi analizy postaci literackich, nie rezygnując przy tym z argumentacyjnego podejścia właściwego klasycznemu badaniu literaturoznawczemu.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Neofilologii
dc.contributor.author	Karasch, Maja
dc.contributor.promoter	Piszczatowski, Paweł
dc.contributor.reviewer	Jezierska-Wiśniewska, Agnieszka
dc.contributor.reviewer	Piszczatowski, Paweł
dc.date.defence	2026-07-21
dc.date.issued	2026
dc.date.submitted	2026-07-13
dc.identifier.apd	254219
dc.language	de
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	Sensitive Young Man
dc.subject.en	The Sorrows of Young Werther
dc.subject.en	Norbert Gstrein
dc.subject.en	literary archetype
dc.subject.en	Empfindsamkeit
dc.subject.en	Roland Barthes
dc.subject.en	xenogenetic writing
dc.subject.language	de
dc.subject.other	Sensitive Young Man
dc.subject.other	Die Leiden des jungen Werther
dc.subject.other	Norbert Gstrein
dc.subject.other	literarischer Archetyp
dc.subject.other	Empfindsamkeit
dc.subject.other	Roland Barthes
dc.subject.other	xenogenetic writing
dc.subject.pl	Sensitive Young Man
dc.subject.pl	Cierpienia młodego Werthera
dc.subject.pl	Norbert Gstrein
dc.subject.pl	archetyp literacki
dc.subject.pl	Empfindsamkeit
dc.subject.pl	Roland Barthes
dc.subject.pl	xenogenetic writing
dc.title	Archetyp des Sensitive Young Man in Norbert Gstreins Eine Ahnung von Anfang
dc.title.alternative	Archetyp Sensitive Young Man w Eine Ahnung von Anfang Norberta Gstreina
dc.type	MasterThesis