Solarpunk. Utopia wobec katastrofy klimatycznej

dc.abstract.en	This paper is devoted to the analysis of solarpunk. It is a relatively new idea that has emerged and evolved in response to the growing threat of climate catastrophe. Solarpunk manifests through the creation of optimistic visions of the future, aiming to inspire actions towards their realization. Solarpunk imaginings are conceptualized through science fiction literature and visual art, and then practiced as part of a decentralized social movement. This work explores the genesis of solarpunk and its functioning as a literary subgenre. The deepening climate crisis has led to a crisis of imagination. Dystopian narratives dominate contemporary culture, and the future is conceptualized as an inevitable catastrophe that will bring an end to human civilization. Fear of the future prevents decisive action, which is so necessary to avoid the most serious consequences of climate change. Therefore, many authors point out that we need positive stories in which humanity has dealt with this threat and built a better world. Solarpunk is precisely such an optimistic narrative. The phenomenon of utopia was used as a cognitive framework for the sociological analysis of solarpunk. In the 20th century, utopian thinking experienced a crisis, and to this day, utopia in common consciousness signifies something impossible to achieve. The term „utopia” is used to discredit certain ideas. However, today, in the face of climate catastrophe, utopian ideas are more necessary than ever before. Tools and methods developed within the utopian studies were used to analyze solarpunk. Applying the category of utopia reveals the full potential of solarpunk as an idea capable of changing existing reality, and consequently, our future. Solarpunk proposes completely different solutions to the climate crisis than those previously offered, which have failed. Solarpunk encourages us to rethink the very foundations of our value system, upon which the system of global capitalism has been built. Two important motifs in this context, appearing in solarpunk visions of the future, were subjected to detailed analysis. These are a change in people's approach to so-called nature, meaning non-human subjects, and a different philosophy of technology, which should be developed in harmony with ecosystems and serve the good of all people. The text also discusses what practical actions are taken by members of the solarpunk movement to realize optimistic visions of the future.
dc.abstract.pl	Niniejsza praca poświęcona została analizie solarpunku. To stosunkowa nowa idea, która powstała i ewoluowała w odpowiedzi na narastające zagrożenie katastrofy klimatycznej. Solarpunk wyraża się poprzez tworzenie optymistycznych wizji przyszłości, aby zainspirować do podjęcia działań w celu ich urzeczywistnienia. Solarpunkowe wyobrażenia są konceptualizowane za pomocą literatury science fiction oraz sztuk wizualnych, a następnie praktykowane w ramach rozproszonego ruchu społecznego. W tekście przybliżono genezę solarpunku, a także jego funkcjonowanie jako podgatunku literackiego. Pogłębiający się kryzys klimatyczny doprowadził do kryzysu wyobraźni. We współczesnej kulturze dominują dystopijne narracje, a przyszłość jest konceptualizowana jako nieuchronna katastrofa, która położy kres ludzkiej cywilizacji. Strach przed przyszłością powstrzymuje przed podjęciem zdecydowanych działań, tak potrzebnych, aby uniknąć najpoważniejszych konsekwencji zmian klimatu. Wobec tego wielu autorów zwraca uwagę, że potrzebujemy pozytywnych opowieści, w których ludzkość poradziła sobie z tym zagrożeniem i zbudowała lepszy świat. Taką optymistyczną narracją jest właśnie solarpunk. Jako ramę poznawczą dla socjologicznej analizy solarpunku wykorzystano zjawisko utopii. W wieku XX nastąpił kryzys myślenia utopijnego i do dziś utopia w powszechnej świadomości oznacza coś niemożliwego do zrealizowania. Terminu „utopia” używa się w celu zdyskredytowania określonych idei. Jednak dziś, w obliczu katastrofy klimatycznej, utopijne wyobrażenia okazują się potrzebne bardziej niż kiedykolwiek wcześniej. Do analizy solarpunku wykorzystano narzędzia i metody wypracowane w ramach studiów nad utopią. Zastosowanie kategorii utopii odsłania pełen potencjał solarpunku jako idei, która jest w stanie zmienić zastaną rzeczywistość, a co za tym idzie, również naszą przyszłość. Solarpunk proponuje zupełnie rozwiązania kryzysu klimatycznego niż te, które dotychczas proponowano, a które odniosły porażkę. Solarpunk zachęca do przemyślenia samych fundamentów naszego systemu wartości, na których został zbudowany system globalnego kapitalizmu. Szczegółowej analizie poddano dwa ważne w tym kontekście motywy, które pojawiają się w solarpunkowych wizjach przyszłości. Są to zmiana podejścia ludzi do tzw. natury, czyli podmiotów nie-ludzkich oraz inna filozofa technologii, która powinna być rozwijana w harmonii z ekosystemami i służyć dobru wszystkich ludzi. Omówiono również, jakie działania praktyczne zmierzające do urzeczywistnienia optymistycznych wizji przyszłości są podejmowane przez członków ruchu solarpunkowego.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Stosowanych Nauk Społecznych i Resocjalizacji
dc.contributor.author	Niziałek, Jakub
dc.contributor.promoter	Błesznowski, Bartłomiej
dc.contributor.reviewer	Laskowski, Piotr
dc.contributor.reviewer	Błesznowski, Bartłomiej
dc.date.defence	2025-07-08
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-06-24
dc.identifier.apd	243459
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	climate catastrophe
dc.subject.en	solarpunk
dc.subject.en	utopia
dc.subject.en	anthropocene
dc.subject.en	chthulucene
dc.subject.en	science fiction
dc.subject.en	technology
dc.subject.en	non-human subjects
dc.subject.pl	katastrofa klimatyczna
dc.subject.pl	solarpunk
dc.subject.pl	utopia
dc.subject.pl	antropocen
dc.subject.pl	chthulucen
dc.subject.pl	science fiction
dc.subject.pl	technologia
dc.subject.pl	podmioty nie-ludzkie
dc.title	Solarpunk. Utopia wobec katastrofy klimatycznej
dc.title.alternative	Solarpunk. Utopia in the Face of Climate Catastrophe
dc.type	MasterThesis