Wybrane problemy neuronauki z punktu widzenia epistemologii feministycznej

dc.abstract.en	This paper analyzes the issue of objectivity in neuroscience, focusing on the phenomenon of neurosexism, i.e., a biased and simplified understanding of gender differences, often reinforced by biological explanations. The aim of this paper is to discuss the forms that neurosexism can take and the consequences of this phenomenon. This paper draws on an analysis of critical perspectives in scientific epistemology, including Donna Haraway's concept of situated knowledge and Sandra Harding's idea of strong objectivity. In the following chapters, the paper presents historical examples of pseudoscientific claims, such as scientific racism and Paul Broca's research on brain size, which were used to justify preconceived notions of intellectual inferiority based on skin color. Next, three forms of neurosexism are described: the belief that there are only two types of brains, the exaggeration of gender differences (including the “file drawer problem” in papers), and the perpetuation of views about the innate and unchangeable nature of these differences. As a case study, the paper analyzes Simon Baron-Cohen's “empathizing-systemizing” theory, challenging its deterministic assumptions and pointing to the important role of socialization in shaping behavior. In conclusion, the paper emphasizes the role of feminist critical studies in striving for greater objectivity and reliability in neuroscience, drawing attention to the need for a more complex classification of gender and promoting the idea of open science.
dc.abstract.pl	Praca analizuje problematykę obiektywności w neuronauce, koncentrując się na zjawisku neuroseksizmu, czyli tendencyjnego i uproszczonego rozumienia różnic międzypłciowych, często wzmacnianego przez biologiczne wyjaśnienia. Celem pracy jest omówienie form, jakie może przyjmować neuroseksizm, oraz konsekwencji, jakie niesie za sobą to zjawisko. Praca opiera się na analizie krytycznych perspektyw w epistemologii naukowej, w tym na koncepcji wiedzy usytuowanej Donny Haraway oraz idei silnej obiektywności Sandry Harding. W kolejnych rozdziałach praca przedstawia historyczne przykłady pseudonaukowych twierdzeń, takich jak rasizm naukowy i badania Paula Broki dotyczące wielkości mózgu, które posłużyły do uzasadniania z góry przyjętych tez o niższości intelektualnej zależnej od koloru skóry. Następnie opisane są trzy formy neuroseksizmu: przekonanie o istnieniu wyłącznie dwóch typów mózgów, wyolbrzymianie różnic międzypłciowych (z uwzględnieniem „efektu szuflady” w publikacjach) oraz utrwalanie poglądów o wrodzonym i niezmiennym charakterze tych różnic. Jako studium przypadku, praca analizuje teorię „empatyzowania-systematyzowania” Simona Barona-Cohena, podważając jej deterministyczne założenia i wskazując na istotną rolę socjalizacji w kształtowaniu zachowań. Na zakończenie, praca podkreśla rolę feministycznych badań krytycznych w dążeniu do zwiększenia obiektywności i rzetelności w neuronauce, zwracając uwagę na potrzebę bardziej złożonej klasyfikacji płci oraz promowania idei otwartej nauki.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Filozofii
dc.contributor.author	Kucińska, Julia
dc.contributor.promoter	Środa, Magdalena
dc.contributor.reviewer	Środa, Magdalena
dc.contributor.reviewer	Kaczmarek, Emilia
dc.date.defence	2025-12-17
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-10-29
dc.identifier.apd	246317
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	feminist epistemology
dc.subject.en	neurofeminism
dc.subject.en	neurosexism
dc.subject.en	objectivity in science
dc.subject.pl	epistemologia feministyczna
dc.subject.pl	neurofeminizm
dc.subject.pl	neuroseksizm
dc.subject.pl	obiektywność w nauce
dc.title	Wybrane problemy neuronauki z punktu widzenia epistemologii feministycznej
dc.title.alternative	Neuroscience and Feminist Epistemology: Selected issues
dc.type	BachelorThesis