Poetyka dramatów Jerzego Szaniawskiego na podstawie utworów „Adwokat i róże”, „Most”, „Ptak” i „Żeglarz”

dc.abstract.pl	Praca poświęcona została analizie poetyki dramatów Jerzego Szaniawskiego powstałych w latach 1923–1933, czyli w okresie, w którym autor zrealizował swoje najważniejsze i najbardziej reprezentatywne utwory sceniczne: Ptak, Żeglarz, Adwokat i róże oraz Most. Głównym celem pracy było ukazanie typowych dla twórczości Szaniawskiego rozwiązań dramaturgicznych, sposobów budowania obrazów scenicznych, a także refleksji nad przyczynami znikomej obecności tych tekstów we współczesnym teatrze oraz w obiegu literackim. Pierwszy rozdział pracy przedstawia kontekst recepcyjny dramatów Szaniawskiego – ich pierwotne przyjęcie oraz późniejszy spadek zainteresowania. Początkowo jego sztuki cieszyły się dużym uznaniem – realizowali je wybitni reżyserzy i aktorzy, jednak z czasem uległy zapomnieniu, mimo że podejmowały uniwersalne i wciąż aktualne tematy. Rozdział drugi skupia się na analizie formalnej – omówiono tu takie cechy charakterystyczne jak: zaburzona fabularność, niedopowiedzenia, znaczenie milczenia, symbolika przedmiotów, konstrukcja bohatera oraz wpływy komedii dell’arte. Zwrócono uwagę na szczególne napięcia dramaturgiczne, wynikające z kontrastu między marzeniem a rzeczywistością, jednostką a społeczeństwem. W tym kontekście poddano analizie zarówno dramaty idei (Żeglarz, Most), jak i dramaty psychologiczne (Adwokat i róże), ukazujące dwoistość akcji – zewnętrznej i wewnętrznej. W trzecim rozdziale autorka podejmuje próbę interpretacji mechanizmów budowania mitu i demaskowania fałszu w strukturze dramatycznej Szaniawskiego. Omówione zostają tu sposoby konstruowania prawdy i kłamstwa w świecie przedstawionym, a także ich wpływ na kształtowanie postaw bohaterów wobec rzeczywistości. Rozdział czwarty poświęcono syntetycznej analizie dramatu Dwa teatry jako swoistego podsumowania twórczości Szaniawskiego, zawierającego refleksję nad samym aktem tworzenia i miejscem teatru w świecie pełnym niepewności i przemian. Całość pracy wpisuje się w próbę ponownego odczytania Szaniawskiego jako twórcy oryginalnego, który nie tyle tworzył dramaty wpisujące się w dominujące nurty międzywojennej dramaturgii, ile rozwijał własny model teatru – refleksyjnego, poetyckiego i głęboko humanistycznego. Analiza dramatów została osadzona w kontekście przemian estetycznych i światopoglądowych XX wieku, co pozwoliło ukazać ich głębię i potencjał interpretacyjny również z perspektywy współczesności.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Polonistyki
dc.contributor.author	Perkowska-Wojtas, Natalia
dc.contributor.promoter	Nabiałek-Przytuła, Magda
dc.contributor.reviewer	Nabiałek-Przytuła, Magda
dc.contributor.reviewer	Jeziorska-Haładyj, Joanna
dc.date.defence	2025-06-26
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-06-12
dc.identifier.apd	242422
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.pl	poetyka
dc.subject.pl	dramat
dc.subject.pl	Szaniawski
dc.subject.pl	teatr
dc.subject.pl	fabularność
dc.subject.pl	didaskalia
dc.subject.pl	symbol
dc.subject.pl	milczenie
dc.subject.pl	bohater
dc.subject.pl	mit
dc.title	Poetyka dramatów Jerzego Szaniawskiego na podstawie utworów „Adwokat i róże”, „Most”, „Ptak” i „Żeglarz”
dc.title.alternative	The poetics of Jerzy Szaniawski’s dramas based on the works Adwokat i róże, Most, Ptak and Żeglarz.
dc.type	MasterThesis