Przemiany osadnicze na obszarze Lewantu w dobie rozwoju kultury natuﬁjskiej

dc.abstract.en	This study examines settlement transformations in the Levant during the development of the Natufian culture, which dates from approximately 15,000 to 11,500 BP. In geological terms, this period corresponds to the Bølling–Allerød interstadials and the last cold oscillation of the Pleistocene—the Younger Dryas. The study provides a detailed analysis of both the early and late natufian periods concerning specific aspects of settlement, including settlement types, architecture, burials, stratigraphy, settlement size, energy expenditure, and the presence of synanthropic animals. The primary methodological tool employed is spatial analysis, which enables a comparative examination of settlement changes over time and the identification of macro-regional patterns. The database consists of all known natufian sites analyzed in terms of features indicative of permanent settlement and their correlation with specific phytogeographical zones. The study offers detailed visualizations of settlement models that existed in the Levant during this period, allowing for considerations regarding the full or partial sedentarization of natufian communities. A crucial aspect of the research also includes conclusions regarding the adaptation of Natufians to changing climatic conditions and the mobility of these groups.
dc.abstract.pl	Niniejsza praca ukazuje przemiany osadnicze na obszarze Lewantu w dobie rozwoju kultury natufijskiej, który przypada na okres od około 15 000 do 11 500 lat BP, co w geologii można powiązać z okresem interstadiałów Bølling–Allerød oraz z ostatnim zimnym wahnięciem plejstocenu - Młodszym Dryasem. W pracy szczegółowo opisano wczesny jak i późny okres natufijski pod względem konkretnych aspektów osadnictwa, takich jak: typ osad, architektura, pochówki, stratygrafia, rozmiary osad, wydatki energetyczne czy obecność zwierząt synantropijnych. Głównym narzędziem jakie zostało do tego użyte jest analiza przestrzenna, która daje możliwość porównania zmian w osadnictwie na przestrzeni lat oraz wykazania pewnych makroregionalnych zależności. Baza danych to wszystkie stanowiska natufijskie, które zostały przeanalizowane pod kątem obecności cech, pozwalających stwierdzić stałe osadnictwo oraz zostały powiązane z konkretną strefą fitogeograficzną. W pracy szczegółowo zwizualizowano modele osadnicze, jakie występowały w Lewancie w omawianym okresie. Dało to również możliwość rozważań na temat pełnego bądź częściowego sedentyzmu społeczności natufijskich. Istotnym elementem pracy są również wnioski na temat adaptacji natufijczyków do zmieniających się warunków klimatycznych oraz na temat mobilności tych ugrupowań.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Archeologii
dc.contributor.author	Duda, Jan
dc.contributor.promoter	Białowarczuk, Marcin
dc.contributor.reviewer	Januszek, Katarzyna
dc.contributor.reviewer	Białowarczuk, Marcin
dc.date.defence	2025-02-26
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-02-03
dc.identifier.apd	231692
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	natufian
dc.subject.en	settelment
dc.subject.en	sedentism
dc.subject.en	permanent settlement
dc.subject.en	Levant
dc.subject.pl	natufien
dc.subject.pl	osadnictwo
dc.subject.pl	sedentyzm
dc.subject.pl	stałe osadnictwo
dc.subject.pl	Lewant
dc.title	Przemiany osadnicze na obszarze Lewantu w dobie rozwoju kultury natuﬁjskiej
dc.title.alternative	Settlement changes in the Levant during the development of the Natufian Culture.
dc.type	MasterThesis