Obrona konieczna w polskim prawie karnym

dc.abstract.en	The thesis concerns the institution of self-defense in Polish criminal law and constitutes an attempt to provide a comprehensive analysis of it from both historical and dogmatic perspectives. The first part presents the development of this institution from its origins in Roman law, through the regulations in force until the end of the 18th century, to the solutions adopted in the 19th century and in the Polish legal system before and after 1997. It demonstrates the changing approach to the admissibility of self-defense and the functions it performs within the criminal law system. The following part discusses self-defense as a circumstance excluding the unlawfulness of an act, indicating its place within the structure of a criminal offense and its significance for excluding criminal liability. It further provides a detailed analysis of the conditions for its application, including the concept of an attack, its immediacy, unlawfulness, and actual character, as well as the scope of legal interests protected. Issues related to repelling an attack, forms of defensive actions, and subjective elements are also presented, with consideration given to the problem of interference with the legal interests of third parties. The next section of the thesis is devoted to the limits of self-defense. It examines the relationship between necessity and proportionality of defense, as well as the issue of proportionality of legal interests, pointing to the interpretative difficulties arising in the practical application of the law. The final chapter addresses the problem of exceeding the limits of self-defense, including intensive and extensive excesses and their legal consequences. It also discusses the institutions of extraordinary mitigation of punishment and waiver of punishment, as well as the regulation concerning specific cases of exceeding the limits of self-defense. The aim of the thesis is to demonstrate the significance of self-defense as an instrument for the protection of legal interests and to identify interpretative problems related to its application.
dc.abstract.pl	Praca dotyczy instytucji obrony koniecznej w polskim prawie karnym i stanowi próbę jej kompleksowego ujęcia zarówno w aspekcie historycznym, jak i dogmatycznym. W pierwszej części przedstawiono rozwój tej instytucji od jej początków w prawie rzymskim, poprzez regulacje obowiązujące do końca XVIII wieku, aż po rozwiązania przyjmowane w XIX wieku oraz w polskim systemie prawnym przed i po 1997 roku. Ukazano zmieniające się podejście do dopuszczalności obrony oraz funkcje, jakie pełni ona w systemie prawa karnego. W dalszej części pracy omówiono obronę konieczną jako okoliczność wyłączającą bezprawność czynu, wskazując jej miejsce w strukturze przestępstwa oraz znaczenie dla wyłączenia odpowiedzialności karnej. Następnie szczegółowo przeanalizowano warunki jej zastosowania, w tym pojęcie zamachu, jego bezpośredniość i bezprawność oraz rzeczywisty charakter, a także zakres dóbr podlegających ochronie. Przedstawiono również kwestie związane z odpieraniem zamachu, formami działań obronnych oraz elementami podmiotowymi, uwzględniając także problem ingerencji w dobra osób trzecich. Kolejna część pracy poświęcona została granicom obrony koniecznej. Omówiono relację między koniecznością a współmiernością obrony oraz zagadnienie proporcjonalności dóbr, wskazując na trudności interpretacyjne pojawiające się w praktyce stosowania prawa. W ostatnim rozdziale przedstawiono problem przekroczenia granic obrony koniecznej, z uwzględnieniem ekscesu intensywnego i ekstensywnego oraz ich konsekwencji prawnych. Omówiono także instytucje nadzwyczajnego złagodzenia kary i odstąpienia od jej wymierzenia, jak również regulację dotyczącą szczególnych przypadków przekroczenia granic obrony koniecznej. Celem pracy jest ukazanie znaczenia obrony koniecznej jako instrumentu ochrony dóbr prawnych oraz wskazanie problemów interpretacyjnych związanych z jej stosowaniem.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Prawa i Administracji
dc.contributor.author	Offerczak, Agata
dc.contributor.promoter	Vachev, Valeri
dc.contributor.reviewer	Vachev, Valeri
dc.contributor.reviewer	Żółtek, Sławomir
dc.date.defence	2026-06-11
dc.date.issued	2026
dc.date.submitted	2026-05-24
dc.identifier.apd	247497
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	self-defense
dc.subject.en	criminal law
dc.subject.en	attack
dc.subject.en	limits of self-defense
dc.subject.en	intensive excess
dc.subject.en	extensive excess
dc.subject.en	justification
dc.subject.en	exceeding the limits of self-defense
dc.subject.pl	obrona konieczna
dc.subject.pl	prawo karne
dc.subject.pl	zamach
dc.subject.pl	granice obrony koniecznej
dc.subject.pl	eksces intensywny
dc.subject.pl	eksces ekstensywny
dc.subject.pl	kontratyp
dc.subject.pl	przekroczenie granic obrony koniecznej
dc.title	Obrona konieczna w polskim prawie karnym
dc.title.alternative	Necessary self-defence in Polish criminal law
dc.type	MasterThesis