Podmiotowość dziecka w paleolicie górnym i schyłkowym oraz mezolicie z perspektywy analizy zabytków krzemiennych

dc.abstract.en	For a long time, childhood remained at the periphery of archaeological discourse, primarily due to the dominance of perspectives focused on adult activities, with adults being perceived as the principal creators of material culture. The development of an interdisciplinary approach has made it possible to incorporate manifestations of children's activities into the mainstream of archaeological research. The aim of this paper is to determine how child subjectivity is manifested in lithic materials on the basis of source data derived from published research conducted at European sites dated to the Upper and Final Paleolithic as well as the Mesolithic. The presence of flint artefacts produced as a result of the learning processes of novice knappers has demonstrated that children acted as apprentice craftspeople, acquiring skills through observation and imitation. The learning of flint knapping constituted a fundamental mechanism of technological knowledge transmission and was a component of cultural continuity. Children modified the spatial organisation of campsites and functioned as active members of their communities, while simultaneously constituting a guarantee of their survival. Analyses of lithic materials conducted in the context of identifying children's activities have demonstrated considerable potential for producing more nuanced reconstructions of the past. The incorporation of examples drawn from ethnographic publications, as well as definitions of concepts and phenomena based on literature related to cognitive psychology, contributed to the formulation of more comprehensive conclusions.
dc.abstract.pl	Przez długi czas dzieciństwo pozostawało na obrzeżach dyskursu archeologicznego, przede wszystkim z powodu dominacji perspektyw skupionych na działalności dorosłych osobników, postrzeganych jako głównych wytwórców kultury materialnej. Rozwój interdyscyplinarnego podejścia umożliwił włączenie przejawów dziecięcej aktywności do głównego nurtu tej dziedziny nauki. Celem niniejszej pracy jest określenie w jaki sposób podmiotowość dziecka manifestuje się w materiałach krzemiennych na podstawie materiału źródłowego, pochodzącego z opublikowanych wyników badań ze stanowisk europejskich, datowanych na paleolit górny i schyłkowy oraz mezolit. Obecność artefaktów krzemiennych powstałych na skutek nauki wytwórców-nowicjuszy wykazał, że dzieci pełniły rolę początkujących rzemieślników, uczących się poprzez obserwację i naśladownictwo. Nauka krzemieniarstwa stanowiła podstawowy element mechanizmu transmisji wiedzy technologicznej i była komponentem kulturowej ciągłości. Dzieci modyfikowały przestrzeń obozowisk i funkcjonowały jako aktywni członkowie swoich społeczności, stanowiąc zarazem gwarant ich przetrwania. Analizy materiałów krzemiennych, prowadzone w kontekście rozpoznania dziecięcej aktywności, wykazały duży potencjał wykorzystania w celach zniuansowanej rekonstrukcji przeszłości. Do sformułowania bardziej kompleksowych wniosków przyczyniło się włączenie w procesie interpretacji przykładów z publikacji etnograficznych oraz definicji pojęć i zjawisk, opartych na literaturze związanej z psychologią kognitywną.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Archeologii
dc.contributor.author	Tichoniuk, Magdalena
dc.contributor.promoter	Przeździecki, Michał
dc.contributor.reviewer	Pyżewicz, Katarzyna
dc.contributor.reviewer	Przeździecki, Michał
dc.date.defence	2026-07-01
dc.date.issued	2026
dc.date.submitted	2026-06-24
dc.identifier.apd	251128
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	archaeology of childhood
dc.subject.en	Upper Paleolithic
dc.subject.en	Final Paleolithic
dc.subject.en	Mesolithic
dc.subject.en	flint knapping
dc.subject.pl	archeologia dzieciństwa
dc.subject.pl	górny paleolit
dc.subject.pl	paleolit schyłkowy
dc.subject.pl	mezolit
dc.subject.pl	krzemieniarstwo
dc.title	Podmiotowość dziecka w paleolicie górnym i schyłkowym oraz mezolicie z perspektywy analizy zabytków krzemiennych
dc.title.alternative	Child Subjectivity in the Upper Paleolithic, Final Paleolithic, and Mesolithic from the Perspective of the Analysis of Flint Artefacts
dc.type	BachelorThesis