null.listelement.badge
Ładowanie...
Miniatura
Licencja
ClosedAccessDostęp zamknięty
 

Rola joannitów w tworzeniu krajobrazu kulturowego Wielkopolski, Pomorza Gdańskiego i Zachodniego

dc.abstract.enThe Order of the Knights of St. John started as a brotherhood giving shelter and refuge for christian pilgrims in Jerusalem. During the crusades its function significanly changed, from a charity institution into a fully developed military order. This change has shaped the religious vows taken by the knights - a vow of fighting for faith has appeared. Thanks to the generous donations from rulers and social elites the order quickly became a wealthy and well-known international organization with robust structures spanning through whole Europe. The Knights Hospitaller appeared in the lands of Greater Poland and Pomerania in a second half of XII century. They had gradually integrated into a local cultural landscape. The process of making so was composed of four distinct phases: exploring, evaluating, reshaping and utilizing the local space. The chief task of the Order was help for sick and poor. It also remained a purely religious institution, wich reflected in organising the religious life in local parishes. Life of the knights was shaped itself by a specific ethos combining christian virtues, i.e. universal love and mercy, and also masculinity, valour and perseverance in struggle with the enemies of the Christ. A new ideal of a warrior-monk has appeared trough a long and complicated process of transformations of medieval christian culture. A pivoital role in this process had been an aim of conquering and holding the Holy Land in the hands of the christians. There was a need of effective military power to achieve this, not without a significant cost. The Hospitallers had a network of houses and estates in Europe, and also in Greater Poland and Pomerania. Such estates provided an income required for supporting their brethren in the Middle East. The Order had created new villages, towns, mills, estates, fields, forests were cut down, the landscape was reshaped to gain a new form. A space with a different status was created, goods of the Hospitaller Order were immune of traditional obligations towards the ruler or the Church. The Knights also recieved tithes given them by bishops. Earthly wealth and influence were sometimes the cause of conficts with secular or ecclesiastical authorities. Such conflicts were seen for example, after the abolition of the Templar Order. Despite all the odds the Knights Hospitaller managed to thrive trough many years and leave an architectural and topographical mark on the map of Greater Poland and Pomerania regions.
dc.abstract.plZakon rycerzy świętego Jana powstał z przytułku i schroniska dla chrześcijańskich pielgrzymów w Jerozolimie. W czasach wypraw krzyżowych jego rola uległa zasadniczej zmianie – z instytucji typowo dobroczynnej przekształcił się w pełnoprawny zakon rycerski, co znalazło odzwierciedlenie w ślubach składanych przez jego członków – świadectwem tego był ślub walki za wiarę. Dzięki hojnym nadaniom od władców i możnych zakon w krótkim czasie stał się bogatą i rozpoznawalną instytucją międzynarodową, o strukturze organizacyjnej obejmującej całą Europę. Joannici pojawili się na ziemiach Wielkopolski i Pomorza w drugiej połowie XII wieku. Stopniowo współkształtowali lokalny krajobraz kulturowy. Proces ten składał się z czterech etapów: poznawania, wartościowania, kształtowania i użytkowania przestrzeni, w której funkcjonowali. Wśród zadań, jakie przed nimi postawiono szczególne znaczenie miało szpitalnictwo, pomoc chorym i ubogim. Przede wszystkim byli jednak instytucją religijną, co wyrażało się w organizowaniu i nadzorowaniu lokalnych parafii i patronacie nad kościołami. Cechował ich swoisty etos, łączący cnoty chrześcijańskie z miłością bliźniego i miłosierdziem oraz z drugiej strony z męstwem i wytrwałością w walce z wrogami Chrystusa. Pojawienie się ideału mnicha-wojownika było wynikiem długiego i skomplikowanego procesu w ramach kultury europejskiego średniowiecza. Stopniowo ukształtowała się swoista nowa etyka przemocy, odmienna od postaw wczesnochrześcijańskich. Doniosłą rolę odegrał ambitny cel – zdobycie i utrzymanie Ziemi Świętej w rękach chrześcijan. Aby tego dokonać potrzebna była sprawna organizacja militarna, ta jednak wymagała odpowiednich nakładów. Joannici prowadzili sieć domów i posiadłości w Europie, w tym w Wielkopolsce i na Pomorzu, z których dochód utrzymywał zbrojny wysiłek na Wschodzie. Zakładano nowe wsie, miasta, młyny, gospodarstwa, pola, trzebiono lasy, dochodziło do przekształceń krajobrazu. Powstawała przestrzeń o odmiennym statusie – dobra joannitów były objęte immunitetem od ciężarów na rzecz władcy i Kościoła. Joannici dysponowali także dziesięcinami nadanymi im przez biskupów. Doczesne bogactwa i wpływy były niekiedy powodem konfliktów z władzą świecką lub kościelną. Tak było np. po przejęciu dóbr zlikwidowanego zakonu templariuszy. Pomimo trudności joannitom udało się funkcjonować przez szereg lat i odcisnąć architektoniczny i topograficzny ślad na mapie regionów Wielkopolski i Pomorza.
dc.affiliationUniwersytet Warszawski
dc.affiliation.departmentWydział Historii
dc.contributor.authorZawadka, Łukasz
dc.contributor.promoterMyśliwski, Grzegorz
dc.contributor.reviewerBartoszewicz, Agnieszka
dc.contributor.reviewerMyśliwski, Grzegorz
dc.date.defence2025-12-16
dc.date.issued2025
dc.date.submitted2025-12-01
dc.identifier.apd246803
dc.languagepl
dc.language.otheren
dc.publisherUniwersytet Warszawski
dc.rightsClosedAccess
dc.subject.enHospitallers
dc.subject.enorder
dc.subject.enknights
dc.subject.enGreater Poland
dc.subject.enPomerania
dc.subject.enchristianity
dc.subject.entemplars
dc.subject.enestates
dc.subject.enlandscape
dc.subject.enculture
dc.subject.plJoannici
dc.subject.plzakon
dc.subject.plrycerze
dc.subject.plWielkopolska
dc.subject.plPomorze
dc.subject.plchrześcijaństwo
dc.subject.pltemplariusze
dc.subject.plposiadłości
dc.subject.plkrajobraz
dc.subject.plkultura
dc.titleRola joannitów w tworzeniu krajobrazu kulturowego Wielkopolski, Pomorza Gdańskiego i Zachodniego
dc.title.alternativeA role of hospitallers in shaping of cultural landscape of Greater Poland, Eastern Pomerania and Western Pomerania
dc.typeMasterThesis