Radykalna Prostota, grafika i typografia w twórczości Mieczysława Szczuki

dc.abstract.en	The aim of this paper is to present a lesser-known aspect of Mieczysław Szczuka’s work – his graphic and typographic designs, which were rooted in the principle of radical simplicity. The author argues that Szczuka’s creative output was a conscious fusion of functionalism with the ideological message of Constructivism. Szczuka deliberately limited his means of expression to enhance legibility and the visual impact of his designs, becoming one of the pioneers of modern graphic design in Poland. The paper consists of biographical, analytical, and reflective parts. Szczuka – a figure closely associated with the avant-garde movement of the 1920s – is portrayed as a socially and politically engaged artist, co-founder of the journal Blok, print designer, poster artist, and editor of the magazine Dźwignia. An important figure in his life was Teresa Żarnowerówna, his partner and collaborator, who continued his work after his death. The author provides a detailed analysis of selected works by Szczuka, including the graphic layout of the magazines Blok and Dźwignia, the poster Amnesty for Political Prisoners, and Anatol Stern’s poem Europa – the artist’s final work, completed posthumously by Żarnowerówna. The paper shows that Szczuka’s style was based on modular grids, geometrization, and a strict visual structure – while remaining open to avant-garde typographic and montage experiments. Szczuka’s role as an art theorist is also emphasized – his texts, manifestos, and statements, published in journals such as Zwrotnica and Blok, aimed to redefine the artist’s role in society, promoting the idea of the artist-craftsman serving the community. Szczuka opposed bourgeois decorative art and championed utility, simplicity, and “utilitarian beauty.” The paper concludes with a reflection on Szczuka’s legacy and his absence from the broader cultural discourse. The author suggests that Szczuka’s contribution to modern graphic design deserves to be rediscovered – not only as a testament to avant-garde aspirations, but also as a foundation for today’s editorial practices.
dc.abstract.pl	Celem pracy jest ukazanie mniej znanego aspektu twórczości Mieczysława Szczuki – je-go projektów graficznych i typograficznych, których rdzeniem była zasada radykalnej prostoty. Autor dowodzi, że twórczość Szczuki to świadome połączenie funkcjonalizmu z ideologicznym przekazem konstruktywistycznym. Szczuka ograniczał środki wyrazu, by zwiększyć czytelność i siłę oddziaływania wizualnego, stając się jednym z prekursorów nowoczesnej grafiki użytkowej w Polsce. Praca składa się z części biograficznej, anali-tycznej oraz refleksyjnej. Szczuka – postać silnie związana z ruchem awangardy lat 20. XX w. – prezentowany jest jako artysta zaangażowany społecznie i politycznie, współtwórca czasopisma „Blok”, projektant druku, plakacista i redaktor pisma „Dźwignia”. Ważną rolę w jego życiu odegrała Teresa Żarnowerówna, jego partnerka i współpracowniczka, która po jego śmierci kontynuowała jego dzieło. Autor szczegółowo analizuje wybrane projekty Szczuki, w tym układ graficzny czasopism „Blok” i „Dźwignia”, plakat „Amnestia dla więźniów politycznych” oraz poemat „Europa” Anatola Sterna – ostatnie dzieło arty-sty, które zostało ukończone pośmiertnie przez Żarnowerównę. Praca wskazuje, że styl Szczuki oparty był na siatkach modularnych, geometryzacji i ścisłej strukturze wizualnej – przy jednoczesnym otwarciu na awangardowe eksperymenty typograficzne i montażowe. Podkreślona została również rola Szczuki jako teoretyka sztuki – jego tek-sty, manifesty i wypowiedzi, publikowane m.in. w „Zwrotnicy” i „Bloku”, były próbą rede-finicji miejsca artysty w społeczeństwie, propagując ideę artysty-rzemieślnika służącego wspólnocie. Szczuka był przeciwnikiem burżuazyjnej sztuki dekoracyjnej i orędownikiem użyteczności, prostoty oraz „piękna utylitarnego”. Praca kończy się re-fleksją nad dziedzictwem Szczuki i jego nieobecnością w szerszym dyskursie kulturo-wym. Autor sugeruje, że jego wkład w nowoczesne projektowanie graficzne zasługuje na ponowne odkrycie – nie tylko jako świadectwo awangardowych dążeń, ale również jako fundament dzisiejszych praktyk edytorskich.
dc.affiliation	Uniwersytet Warszawski
dc.affiliation.department	Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii
dc.contributor.author	Gąsiewski, Miłosz
dc.contributor.promoter	Pietrzkiewicz, Dorota
dc.contributor.reviewer	Pietrzkiewicz, Dorota
dc.contributor.reviewer	Ochmański, Mikołaj
dc.date.defence	2025-07-04
dc.date.issued	2025
dc.date.submitted	2025-06-30
dc.identifier.apd	243765
dc.language	pl
dc.language.other	en
dc.publisher	Uniwersytet Warszawski
dc.rights	ClosedAccess
dc.subject.en	Graphic art
dc.subject.en	book art
dc.subject.en	modernism
dc.subject.en	Mieczysław Szczuka
dc.subject.en	modernist book
dc.subject.en	utilitarian design
dc.subject.en	constructivism
dc.subject.en	interwar period
dc.subject.pl	Projektowanie graficzne
dc.subject.pl	konstruktywizm
dc.subject.pl	utylitaryzm
dc.subject.pl	poezoplastyka
dc.subject.pl	dwudziestolecie międzywojenne
dc.subject.pl	awangarda
dc.subject.pl	książka modernistyczna
dc.subject.pl	Mieczysław Szczuka
dc.subject.pl	Zwrotnica
dc.subject.pl	Blok
dc.subject.pl	Europa
dc.title	Radykalna Prostota, grafika i typografia w twórczości Mieczysława Szczuki
dc.title.alternative	Radical Simplicity, Graphic Art and Typography in the Work of Mieczysław Szczuka
dc.type	BachelorThesis